Bu Yolların Yuxusunu Kim Görüb - Vaqif SəmədOğlu

Mənlə Hayat yoldaşımın birge yayınladığımız ilk kitab

Saat 25 Şeir Toplusu

 

 

تکجه ترن‌لر، اوتوبوس‌لار قاپ‌لارینی آچدیلار اوزومه

تکجه خیاوان‌لار ایذین وئردیلر کئچمه‌ییمه

نه آنام اولدو دردلریمی سؤیله‌یم باغرینا

نه آتام اولدو سؤیکه‌نم قایالیغینا،

 

گؤردوک‌لریمدن

              یالنیز یاغیشی سئودیم

نه سسیندن قورخدوم

نه ده گلمه‌سیندن،

ایلک توخوندوغوندا منه

ایل‌لر اؤنجه اونودولان، بورگه‌لنمیش بیر کوچه‌ده‌یدیم

                                 تبریز کوچه‌سینده‌یدیم

ایکی دووار آراسیندا

اوجا

    و پنجره‌لری آز قالا قاناد توتا

بیری یاشاسین دئیه سرت دایانمیشدی

بیری اؤلوم اولسون دئیه

کئچنمه‌دیم هئچ بیریندن

سیندیم

        قوم ساعاتی کیمی

                      سوورولدوم زامانین کور دؤنگه‌سینده

نه یومروغومو توپلایا بیلدیم

نه ده دوداق‌لاریمدا گولوشو

یالنیز سئرچه‌لره باخدیم

        مئیدان اوخویارکن آزادلیغا

یالنیز یاغیش توخوندو

بیره یارپاق‌لاردان ائنن پاییز

 

سون یادیگار

 

او سون گؤروشون آخشامی

هله خال دوشمه ­میشدیر اوزومه قانی

منه عؤمورلوک یادیگاری،

سویونموشدو دونیانی اینیندن

غوسل وئردی سولاری گؤوده ­سی­له

حایات چییین­لرینده

یونگول­لشیردی آنی­لار

کپنک­لندی بئینینده نه­ لر عزیزلر بیزلر

گولومسه­ یرک:

سویونون منی اینینیزدن – دئدی

غوسل ائتدیک

آریدیلدیق گؤوده­ سیله آریدیلان سولارلا

باخیشی­نین آغیرلیغی چییین­لریمیزده

دیزلریمیز تیتره­ دی . . .

*

او سون گؤروشون صاباحی

سحر ساعات بئش دن

آزجا قاباق

بیریمیز اونا خوش یول آرزیلادیق

بیریمیز «فریدون»ون قوروموش روز گولونو

                                 بسله­ دیک کؤکسونه

بیریمیز دولدوق گؤزلره . . .تیتره­ دیک

بیریمیز . . . دینه بیلمه­ دیک گؤزلری­نین جسارتیندن

سحر ساعات بئشه بئش آددیم قالان

آرزیلارینی گول – گول

                گوله – گوله

ده­ ردی اوره­ییندن

تاپشیردی ال­لریمیزه

آما باخچاسینی هئچ کیمسه­ یه

سون سؤزو آناسینایدی :

آنا آپاردی قوش­لار بالانی

بوکدو واراغی

بوکولدو باخیش­لارین بئلی

دنیز پارام – پارچایدی گؤزلریمیزده

قوجاق­لاشدیق آیریلیغا

ساعات بئش

آیین یورغونلوغوندا

گونشین یوخلوغوندا

بئتون­دان آغیر آددیم­لاری

اوره­ ییمیزه ائندی

ائندیک

       آزجا سونرا

                      یوخلوغونا

 اعدام آغاجی دوردو آیاغینا

دوردو

اعدام آغاجی آرخالاندی غرورونا

توفنگ ­لر قالخدی

سانکی 11 الین «نازی­»لر تک سالامی­یدی اونا

دارالدی 11 گؤزون قاراسی کیچیلدی آغی

آماج­ییدی گؤوده­ سی

11 گؤز قورودو هئیبتینده

دالی اوتوردولار قورخاق ماشالار

خال دوشدو اوزومه قانی

*

ایل­لردیر داشیییرام یادیگارینی

آدلارینی سورارام گؤردوکجه قوش­لارین

باخچاسیندا بیتن چیچک­لری ایله­ یَریم

آما بیر یارپاق بئله درمه­ میشم گؤوده­ سینی . . . 

شهر

 

 

 

شهرین گئجه­لری اینتحار قوخولو

و (او!)

         بیر آز اویاندا

به­به­یی­نه  کادولاییر

مین­لرجه سوچسوز کؤرپه­نین دیلک­لرینی.

ناغیل­ دئییر

ناغیل - ناغیل یاشاییر به­به­یی

چؤره­ک ده­یرینه ساتیلماییر هئچ بیر کؤرپه ناغیل­لاریندا،

آناسی سئکس امیزدیرمه­ییر به­به­یینه

                               گئجه - گئجه

و آتاسی بافیر چیلّه­سینده

           قارا دومان­لارادا  ناغیلا چئوریلمه­ییر.

***

آددیم­لاییردیم ­گئجه_­یله من بیرگه

                ساچ­لاریندا سوسان فلاکت­لرده

                ساپ - ساری سارای­لاردا . . .

 

چن یاتمیشکن شهرین هر بیر یئرینه

بیله آجی قارانلیق به­به­یین گؤزلرینه.

 

کئچرده بیر کیشی قاردونلا باسدیریلمیش سویوقدان!

نه اؤزونو

نه آناسینی

نا صاباحینی

               دوشونوردو،

یالنیزجا سویوق اویدورموشدو اونو.

 

بیر آز (اونا!) یاخین

یئنه چن یاتمیش شهرین هر بیر یئرینه،

آما ایشیق دولو ائوده شنلیک­دیر بو دفه

سوسمادان سئوینجه بوروموشدو دؤرد بیر یانینی؛

نه اؤزلرینی

نه آنالیق­لارینی

نه صاباح­لارینی

بیرده چوخ شئی­لرینی

                      هئچ،

                      هئچ بیر شئی­لرینی

                      سانیردی­لار او دوروم

یالنیزجا

         ایچگی دالغالانیر

         سئکس سسله­نیر

         حشیش بودارلانیر . . .

***

-         بورادا بیلگی سایار قوووشدورور، بیزلری!

بیر نئچه دومه­نین باسیلماسییلا؛

و آییریر بیزی، بیر - بیریمیزدن

بیر دومه­نین باسیلماسییلا. –

بورادا

یاشام، سئودا، من

                 چالغی­لاردادیر.

یوخودان آیینیریق

یوخو کیمی بیر شئی­لره دالیریق

ده­ییشیک شکله چئوریلمیش دمیرلرله ایلگی­له­نیریک

و اوووو. . . ف!، ایلقارلاریمیز

چیچک - چیچک قورویوب دفترلر آراسیندا.

 

بیر گئجه تئلگراف سیم­لرینده گؤروشدوک،

                             هانی ال­لریمیز - دئدین؟

اوره­ییم آخیب، سویوموشدو . . .

کئچرلر، تاققا - توق آددیم­لاییردی منیمله،

آلداتیردی آی،

باخیش­لار یوخویدولار،

بیر بولوار اوستلوک

«تانیشلیق» هیکلی،

«آزادلیق» هئیکلینه اوخشاییردی بیر آز. . .

یوخسا سن­ایدین

ائندیردیم یئره

اؤپوشدوک،

سئومه­دیم، گئری قایتاراجاغام

بو آلدیغیم دوداق­لاری - دئدین!

اورا خیاوان

گؤروشدوم تئلگیراف سیم­لرینده

                              یوخسا هئیکلین­له.

بوراسی ائو

یئنه سویوندوراجاق گوزگو

اوشویه­جه­یم

گؤزلریم بویاسیز

شهر آغ - قارا دئییلدی آخی . . . ! - نه­ایچین؟ -

بیله هانی؟ او قیز

کؤلگه­لی گؤز

دیرناق­لارینی اوره­ییمده بویامیشدی

بیر کؤرپه قورد اویناییردی بارماق­لاری اوجوندا

اودلار اویناییردی اوووجوندا. . . ؛

آزجا دا اؤزومه جومارسام

بو چنلی شهر

بلکه ده ائله شهر

چوخدان جووقا قورموشدو دوشونجه­مده.

بلکه ده صاباح سحر

آتامین یادیگاری - دلی سؤیود -

اوشاقلیغیمی سالان بوداقدان

آسار منی

گؤرکملی دویونله­یرم بو ایپی بوینوما

آنام بوینونا ووردوغو دویوندن دئییردی- آتام! 

بوینوم داریخیر، اوره ییم قدر.

هر شئی آغ - قارا بویانیر

آتامین نت­لاری

آنامین یاللی دسمالی

تاقچادا سن

حیط ده سؤیود

دیشاری دا شهر.

 

بو ائو

بو شهرین

            آغ / قارا /بویاسیز بئشیی

شهرین ایل­لرجه یاسی

یوخویا دال

اویانسان دا اویان

چیخ دیشاری

چن یاتمیشکن شهرده

یوخسا یاتمامیشدان

بیر آزدان

آز اؤنجه­دن

بیریسی سئکس سیمگه­سی

بیریسی اویوشدوروجو هدیه­سی

بیریسی قورد - قیز

بیریسی من

بیریسی

شهر . . .

 

 ۸۴.۱۰

 

 

                                                  «ابدی باریش­لار آرزیسی­یلا»

   

 

حاکیمین فیشقاسی­یلا باشلایاجاغیدی یاریش

ال - آیاغینی ایتیرمیشدی عقربه­لر

تلسیردی بایراق­لاردا رنگ­لر

چوخدانییدی قان ایچمه­میشدی قیرمیزلار

چوخ یاشیل یاشامیشدی یاشیل­لار

گؤی چوخدانییدی گؤی­لرده اوزوردو

هر نه حددیندن آرتیق وار اولموشدو

بیر آددیم یوخلوغا

پیس دئییلدی چوخ­دا

حاکیمین یوخلوغوندا باشلادی ساواش

اؤلومه اوخشایان­لار هامیسی واغزالدای­دیلار

«گل اوغلان . . .  سنین یامان یاراشیر اؤلوم اینینه»

«سن . . . الین باشینا چوخدور، طیاره­لره لازیم»

«سن . . . آیاق­لارین یوروبدور گؤوده­نی، دینجلت مین­لری»

«سن . . . گؤزلرین قوشلار کیمی غریب دیر اؤز اؤلکه­نده»

عسگرلر

          توفنگ­لرین قونداق­لارینی باغریلارینا چکدی­لر

آنالار

       قونداق­دا یاتان کؤرپه­لرینی

عسگرلر

          آنالارین دؤش­لریندن حض آلیردی­لار

کؤرپه­لر

          توفنگ­لرین امزیییندن باریت امیردی­لر

آنالار

      هیجان قورخو ایزتیراب نیفرت کدر حسرت آه

هر شئی دوغوردولار آنالیق­دان باشقا

آنالار ساواشین قاپ – قارا

قورشوندان ایستی خبرلری . . .

 

دونیا ایکینجی ساواشییدی

٢١ - ینجی عصرین میراثی­یدی

تیتره ییردی یئر کوره­سی­نین الی - آیاغی

باش­لار آتم بومباسی

آیاق­لار تانک­لارین دمیر باشماق­لاری

ال­لر طیاره­لرین قانادی

سینه­لر چین دیواری

گؤزلر قاطارلانمیش گوللـه­لر

اینسان­لیق آماج­ایدی

اینسان­سا وسیله

دونیا ایکینجی ساواشییدی

بولودلار قاپی آلتیندان سوزولدولر ائولره

توپراق اوتوردو آیین اولدوزون گوموشلویونه

یامان قاریشمیشدی هر نه بیر - بیرینه

واغزال­لاردا تلسیردی اؤلوم عسگرلییه

نفس­لر دایانمیشدی سنگرلر دالی­سیندا

یئر بزنمیشدی جنازه­لرله

و جنازه­لر

هیندیستانلی قادین­لارین آلین اورتاسی خال­لارییلا،

سول گؤز آرازین اوتایندا

ساغ گؤز آرازین بو تاییندا

قیپ - قیرمیز چای­لار جوشوردو آلین­لاردان

یانار داغ­لار آغیزلاردان

قان داغ­لاری، داغ قان­لاری

یئنی دن یارانیردی دونیا آیریلیق­لاردا

یئنی دونیالار یارانیردی آیریلیق­لاردا                                       

ایکی ال، اون بارماق، بیر بایراق

           آمان ایسته­ییردی آمان

ایکی ال، دؤرد بارماق­، بیر بایراق

          « Victory » باغیریردی . . .

دونیا ایکینجی ساواشی­یدی

کؤچوردو گؤزلر، چؤکوردو دیزلر، اؤتوردو ایزلر

قوش­لار قولتوق آغاج­لارییلا یورویوردولر

اوچوردولار . . . آما جنازه­لرین کابوسلاریندا

یالنیز یورویوردولر یالنیز

یانلیز قوش آدلانیردی­لار اوچامادیق­لاری اوچون بلکه . . .

***

هله هیندیستاندا  ساغلامییدی

         طوطی­لر، معبدلر، فیل­لر

یالنیز دونیادان خبرسیز مورتاض

دونیا ایکینجی ساواشی­نین خبریندن

                                  اود آلدی بئینیندن

                              آلوو چکدی باتیلار تک       

دینمه­دی­لر طوطی­لر

چیخمادی تانری معبدیندن

ائشیتمه­دی فیل­لرین فیل قولاغی

آنجاق بیر آن

دایاندی پارتلاییش آنیندا زامان، دیکسیندی جاهان

کورتاژ اولدو ژاپن قارنیندا هیروشیمایلا ناکازاکی

نه یاخشی! یامان! قورتاردی انیشتین دونیانی!

بؤلونمه­دی دونیا ژاپن لا آلمان آراسیندا!

حاکیم چالمیشدی دئیه­سن فیشقانی

قورتولموشدو بو اویوندا . . .

***

ایل­لر ساواشدان سونرا الیمه چاتان فوتوراف­لار

هله قورخوردولار اؤزلرینده یاشادان

ساواش اینسان­لاری­نین یاشاماسیندان   

گؤزه­ل جنایت­لردن

 بومبا دوغولان کؤرپه­لردن

 باش - اوجا یاشایان اعدام آغاج­لاریندان

فوتوراف­لار

                باغیریردیلار . . . سیس

                چاغیریردی­لار . . . سوس

سرگی دن چیخان­لار:

-         واااااااااای! نه گؤزه­لمیش - دئییردی­لر . . .

 

 

[ ]

گؤک لویوموز

 

  «گؤک» بابالاریمیز

اوولاندی

            قارتال دیمدیی له

«قیزیل ده ری» لی ییمیز

                     سویولدو

                     «کیریستف کلمب» الیله؛

«قارا دنیز»

           آییمیزی، اولدوزلاریمیزی چالدی بیر گئجه،

           قورد سسیمیزی آلدی ده رین لییینه،

«آل دنیز»

         قان یادداشیمیزی بیله؛

«خزر» ده اه رلیییمیز بوغولدو

«قوبوستان»دا داشا دؤندوک

                   یاللی گئدن کیشی لرله، یاللی یالازلارلا بیرگه؛

سونرا

ده وه لره یوکلندی اؤزگورلوک عطشیمیز

«کربلا چؤلو»نو  باشا چکدی دوشونجه میز

ایندیسه «فرات» دیر عطشیمیز

نه دئمک؟!

«دده قورقود»ون بوغازی قورودو بیر پاییز

سسی اؤتدو

بیرده الینده کی قوپوز

خزانا دؤندوک یئر اوزونده

«دوموز»لا بیرگه دالدیق یئره

او

   یئددینجی قاتا، برکته

بیز

    گوناهلارمیزلا بیرگه دؤنمه مزلییه

او

    یازا

بیز

    یوخلوغا.

یئر اوزو بورونوردو آستا – آستا آغا

.......................بیز ایسه آغییا،

دئمک

بابالاریمیز یاتان

                  اولو توپراق

گلین گئدیردی تالانا.

زوغ آتدی اوزگونلویوموز

بوز – چیچه یی ایدیک بیز :

آدیمیز

       بایراق بویاقلی کپنک لره

یادیمیز

       یاز چیچک لرینه

                              غریبه !

«دوموز» ایلک – باهاری دؤنده ریرسه ده

بیز نه الینده ییک

      نه گؤزلرینده  . . .

شرفیمیز جان اوستونده دیر

منه گولون گؤزه ل لیییندن دئمه

گول لرین یوموروق آچما فصلی دیر

بیلیرمی سن ؟

-         هانسی گؤیله

                            نه لری آند ایچدیرمه لی ییک قانیمیزا؟

-         هانسی آیا باخار کن

                           هانسی دنیزلیییمیزله دالغالانیب

                                                            اولاشمالی ییق اولدوز – اولدوز؟

-         هانسی قایادان قورتارمالی ییق

                                       داش لیغیمیزی ؟
بیلیرمی سن هئچ بونلاری؟

هانسی لارلا ؟

نه لرله؟

قورتاریش لا

یوخسا

قورتولوش لا.

سیرداشیم دؤن

           بیرگه چئوریلک سؤزجوک لره

بیرلیییمیزی قورویاق پییئس لرده

سن

     «ارک تالاری»نین یادداشیندان

 من

     «حاجی زاده نین» لئشی پاساژ ده ربندینده قوخویان آندان

دؤن سیرداشیم

        «سومئر» کیملییی تک اوغورلانماقداییق

                                                       کیتاب لاردان

                                                       قازینتی لاردان

اؤی . . .! سؤزجوک – سیرداشیم 

یانمالی ییق هله

آما بو دؤنه

             خیاوان لاردا یوخ

             ساوالانین لاپ باش اوجوندا

                                   دونوغوندا

                                               اودلانمالی ییق.

اوی. . . ! سؤزجوک – میللتی 

                          قین لاردان دیشاری چکین شئعیرلری

پوزمالی ییق بو «تیکانلی سطیرلری».

گئجیکسک

گوللـه نی گول تاخاجاق سینه میزه

                                     بو دیده رگین زامان.

سؤزجوک – سؤزجوک بالالاریمیز هله یولدادیرلار

آزادلیق،

آل؛

آنا،

یاشیل؛

وطن،

گؤی . . .               

                       

 

 

 

                                                                                                      86.11.4

                                                                                                      عسلویه

 

                

 

 

                                                                  سئودیجه ییم سنه، ائله لاپ سنه سونورام.

 

 

ایر بیردن

«ساعات» آیینسا

مئیدان دا 11– ی چالسا

من ایسه یازار دوستوم لا بیرگه

بیردفعه ده بئله

ائورست اولوب

                   «ارک»ه اوجالسا باخیش لاریمیز،

اوره ییمیز تیتره سه

تیتره ین اوره کلی بیر ال

توخونسا کرپیج – کرپیج گؤوده سینه،

یوموروق – تومورجوقلو ال لر گؤرسه،

«مارکو پولو»نون یازی لاریندان «ارک» قورتولار

                                                             اینان!

کرپیج – کرپیج نوت اولار

              خالقینا ماهنی

قارتال لیغی

               گؤیون 17- ینجی قاتیندا

                                       آی دان

                                    اولدوزدان

                                                   یووا قورار.

«ارک» ال - چاتمازلیغیمیز اولار یاغی لارا

اوخون حسرتی تاخیلار اووچونون اوره یینه

اوخلار تامارزی قالارلار «ارک»ین آلنینا

«ارک»

سئرچه لره باهاری دن وئرر.

پیشیک قارالتیسی

ایلغیما چئوریلر سئرچه لر گؤزونده

قارتال لانماق لاری ایچین

                                 آرازی دا ایچه بیلرلر.

«ارک»ین گوجونو

قایتارا بیلسک اوره ییمیزدن 

                      گؤوده سینه                            

                                            نه اولار!

نه اولار! باغریندا نوت لار یاللی گئده بیرده

پانتومیم اوینانمایا تالاریندا داها

اصلی – کرم دن دئییله

«آراز»ین «صمد» دولو اوره ییندن

اوره ک لرین

                 «وورغونلوغوندان»

                 «شهریارلیغیندان»

                 «بختیارلیغیندان»

                 «بولودلوغوندان»

                 «اومود اوغلوندان»

بیر آزدا اؤزوندن دئیه «ارک».

 

ساعات هاچان اویانار دوستوم؟

بورادا

     «غریبه دیر می؟»

                           منی، بیر – بیرلریندن سورورلار.

«آذربایجانلی» اوره ییم

                         «خلیج – پارس»ین سولارینا بنزه ییر

ایکیسی ده آجی !

«کربلادا» سوسوزلوق بوغازی قوروتدو

بورادا ایسه سو!

ایکیسینده ده گونش آدلی حقیقت سوچلو!

دوستوم

گؤروشسک بیر دؤنه ده بئله

سورسام:

هانسی توپراغین توزونو گؤرورسن منیم گؤوده مده ؟

«وطن» سؤیله،

                    اولماسادا ایر.

 

                                                                                                   86.11.10

                                                                                                     عسلویه

 

اؤکسوز شهریم

 

 

شهریمین اؤکسوزلری تک

تیتره­یه – تیتره­یه

ایچیمده کی آتاملا دانیشدیم،

بئینیمین نم هاراسیندا کی کیمسه­یله، بلکه. . . !

-ده­­ریم سازاغی گول توخویور

                    هر دن جانیما

آما اوخشاماییر هئچ آناوین توخونمالارینا؟!

واخت آشیر قولاغیمدان

سن یوخسان

      (اونون!) کیمی 

هر دن گلیرسن

چال – چاتلاسین­لا دولور ایچیم

لامپانی یاندیریرام

سن وارسان

قیزیشیرام  . . . – دئییر

آناملا ایلک سئویشدییی گئجه نی آنیر؛

-ایستی یئرلرین، ایستی یئل­لری

 نفسیمدن پوسگوره­ردی آنان قاییتسایدی بیرده . . . – سؤیله­ییر

                                                                هانی آنان؟

هانی آنام؟

ایچیمده کی­لردن نه­لر ائشیتدیم، نه­لر!

ایچیمی اؤتوروب گئتمیشدی آتام

خاطیرلامادیغیم بیر شئی­لری یاشادیم

خاطیرلاییردیم:

من­له شهریمین اؤکسوزلری بیرگه

«ییخیق – قالا» سیغیناجاغیندا

سازاق سارماشیق دولاشدیغیندا ده­ریمیزه

ایستی سویوق ایچیمیزله

                              جووقا قورموشدوق:

بیریسی نوئل – بابا دان دئییردی:

-اوشاق­لیغیمیزی گتیرجک فایطینی­یلا

               کیریسمس گئجه سیندن

                         ایل – بایرامیمیزا .

دؤنوردو اوشاق­لارین کابوس­لاری:

               «کیبریت­چی – قیز»

                    «ملیک – ممد».

بیریسی

          گوللـه­لی گون­لردن قالمیشدی

          اوره­یی آچیلمایان بومبا

          گؤزلرینده نئچه شهیدین مکتوبو

          آتاسی­نین جان وئردییی آن­یدی دوداق­لاری

          آنا­سی­نین ال­لری تک چاتلاق – چاتلاق

دئییردیلر:

-اونون آدینا حایات دوشدو

  آناسینین باختینا دار. . .

هله بیریسی:

سئوگی­سیندن دئمیشدی ایچینده­کی آناسینا

ایچینده­کی آتاسی دویسایدی

خیالینی گؤند­ره­جه­یدی ائلچی­لییینه . . .

 

نه یازیق!

ائولریمیز

            «ییخیق – قالا»

             تامارزی­لار

            سن

آما گئتدیکده

اوره­ییمه قویدون

سن گلمه­یجکسن

آما بیر شئی­لری ده یاشامامیشدیم

                        یوخویدوهئچ، آرزیلاریمدا  بئله!!!

قارداشیم،

هانسی خیاواندا کیفیمدن دوشدو

                   اونوتدوم اوزونو. . .

باجیمی کیم گؤتوردو گولدانین یانیندان؟

آه ! آنام

تیر . . . تیر . . . تیتیتیره­ییرم

گل به! آتامی ایچیمه قایتار . . .   

مین بیر اؤیکو فئستیوالی

 

مین بیر اؤیکو فئستیوالی

 

اینترنت اوزره کئچیریله­جک "مین بیر اؤیکو" آدلی ادبی یاریشدا، هر بیر سیاسی باخیشدان اوزاق گزه­رک، یالنیز و یالنیز ادبیاتا دوشونمک مقصدینده­ییک. بو یولو، بوش ال ایله باشلاساق دا، سیزین دولغون یازی­لارینیزا گووَ­نمیشیک. 

"مین بیر اؤیکو" فئستیوالیندا، اؤیکولرین سئچیمینده هانسی سؤزون دئمه­سی نظرده آلینماییب، سؤزون نئجه دئمه­یی اوستون توتولاجاق­دیر. دیل عمومییتده و اؤیکو دیلی (زبان داستانی) اؤزللیکده، هر هانسی یازیچی­نین اثرینی اوخوماقدا اساس فاکت­لاردان بیری ساییلاجاق­دیر. دیل عمومییتده یعنی: اؤیکونون آذربایجان تورکجه­سینده یازیلماسی. دیلیمیزین قورولوشونا اویغون اولان یارادیلیجیق­لار، ان چوخ نؤمره­لری قازاناجاق­لار. بوردا، "یارادیلیجیق" سؤزونو دئدیییمیزده، چاغداش بیر اؤیکونون قایدالاری اساسیندا یازیلمیش اثرلردن دانیشماقداییق. الیمیزه چاتاجاق اثرلر ایچره­سینده، یالنیز، قرامئر باخیمیندان دوزگون­جه­ یازیلمیش یازی­لارا ده­یر وئریلمه­یه­جک­دیر؛ اونلارین چاغداش بیر اؤیکونون اؤزللیک­لرینی داشیدیق­لاری دا، کسکین­له نظرده آلیناجاق­دیر. 

اؤیکو دیلی دئدیییمیزده ایسه اؤیکونون قوللوغوندا اولان دیل مقصددیر. بوردا ادبی دیل دئییل، سؤیلم (روایت)ـین گره­ک­لرینی نظرده آلاراق، حتتا یوزه یوز ادبی دیل ایله ده اوست اوسته دوشمه­ین یازیچی­نین قونداردیغی دیلدن دانیشیریق. اؤیکو دیلی، سؤیلمین دوغما آلینماسیندا بیرینجی رولدا اویناییر.

 

ژوری هئیت: محمود مهدوی، آتیلا اسکندانی، رضا کاظمی

 ***

ـ "مین بیر اؤیکو" ادبی یاریشی، یالنیز، اؤیکو ساحه­سینده کئچیریله­جک­دیر.

ـ یازیچی هر بیر یاشدا اولورسا اولسون، بو ادبی یاریشا قاتیلماق اوچون سن محدودیتی قویولماییب­دیر.

ـ هر یازیچی ان چوخو ایکی اؤیکو گؤندَره بیلر.

ـ گؤنده­ریله­جک اؤیکولرین بیر یئرده چاپ اولوب اولماماسی اؤنملی دئییل.

ـ یازی­لارین Word  فایلیندا، Tahoma فونتوندا گؤنده­ریلمه­سی اؤنه­ریلیر.

ـ یازیچی­یا عایید اؤزل بیلگی­لر، او جومله­دن آد، سوی آدی، دوغوم ایلی، ایلگی قورماق اوچون تلفون (یوخسا موبایل) نؤمره­سی گره­کلی­دیر. یازیچی­نین قیسا ادبی بیوقرافی­سی بونلارا آرتیلیرسا، داها آرتیق یئرینه دوشر.

ـ اؤیکولر، آذر آیی­نین 10 ـجو گونونه قدَر [e-mail] آدرسینه گؤندَریلمه­لی­دیر. (بو مؤهلت، هئچ بیر شراییطده تمدید اولونمایاجاق­دیر.)

ـ سونوج­لار (نتیجه­لر)، بو ایلین قوربان بایرامیندا، آذر آیی­نین 19 ـجو گونونده Www.Oykuler.blogfa.com بللی اولوناجاق­دیر.

ـ فئستیوالا گؤندَریله­جک اؤیکولرین ایچیندن، ژوری هئیتین نظری ایله اوچ اوستون اؤیکو سئچیله­جک­دیر.

ـ بیرینجی یئری قازانمیش اؤیکونون یازارینا 120000 تومن، ایکینجی­سینه 100000 تومن، اوچونجوسونه ایسه 80000 تومن اؤدول وئریله­جک­دیر. بونلاردان علاوه، سئچیلمیش یازیچی­لارا بورونج تقدیر لؤوحو، بیر ده بیر پارا هنری اثرلر هدیه اولوناجاق­دیر. ­  

"محمد رضا لوائي" ايله بير اؤزل دانيشيق

 

 

 

 

بویورونوز . . . شاعير جناب لاری

 

"محمد رضا لوائي" ايله بير اؤزل دانيشيق

دانیشیق آپاران: آرش ساعی

 

« . . . نه ایسه­دن اؤنجه سؤزجوک  ايميش . . . » -دئمیش­لر، دئییرلر، سیز ده دئییب – یازمیش­سینیز. «لوایی»- نی ایندیمیزده تکجه شاعیر کیمی بولساق اَیر؛ دونه­نیمیزده هم شاعیر، همده ژورنالیست­ تانینمیشدیر.  چوخ یاخین دونن­لری ایندینیزده نئجه دوشونورسونوز؟ داریخیرمی­سینیز هئچ او گونلره؟

- داریخماییرام. البت او گونلردن پئشمان دئییلم. او زامان­لار اوخوجو آرایاردیم، ایندیسه اوخوجو یارادیرام. یاریمچیق شارقی کیمی ایدی او گونلر. گونده­لیک­لرله بوکولن طالعیم خالقیما اومود وئریردیسه دوشمانا آلنی آغ اینک کیمی تانیتدیردی منی. من قالدیم. آدیم قالدی و بیر قارا لیست.

 

  آما آختاریش­، یارادیجیلیق­لا پارالئل­دیر – منجه. لوایی آختاریش دایدی او آنلار – دئمک، بیز ایسه بو آن، او آنلاری آرایارکن: لوایی، سیاست و گوجلو سیاسی ادبیات­لا راستلاشیریق. بو آرادا بیر چوخوسو شاعیرلیک­له سیاست توتوشمازدیر – دئییرلر. سن بو فییکره نئجه یاناشیرسان؟ نئجه جورلشدیریرسن؟!

- جورلشدیرمیرم، جورلشدیریرلر. بلکه ده گؤره­­ولر زورونداییق. «دنیز قوشو نه گزیرسن داغلاردا؟/ داغلار یوکسک اولور / داغلار سویوق اولور / تاشییاماز قانادلارین...» بو شارقی­نی خاطیرلاییرام ایندی. رحمتلیک زهتابی منه «یاز اوغول» دئمیشدیر. «قلمین گوجلودور، سنه اینامیم وار» دئیه­ردی رحمتلیک. من اؤزومو اینانیب باشلادیم. اؤنجه بو گونکو شعریمیزی اوزه چکمک اوچون یازماغا باشلادیم. سونرا سیاستدن دانیشیرام گؤردوم. بیر شاعیر کیمی سیاستدن دانیشماق راحات آما بیر سیاست­چی کیمی شعردن دانیشماق چتین­دیر. پاخمالیق کیمی چتین­دیر بو ایش. من بو اساسدا چوخونو اؤزومدن سیلکه­له­ییب تؤکدوم. او گون­لر هر گلن لودئر کیمی لیدر گلیردی اوستوموزه. یئنی نسلین بوغازی اونلارین الینده سیخیلیردی. من بو گلیشی تمیزله­مک فیکیرینده ایدیم. البت باجاردیغیم قده­ر. وطن، دیل، اؤزگورلوک سؤزجوک­لری نیسگیلیمیز ایدی. نیسگیلیمیزدیر. منده بو نیسگیلدن یازانلاردان بیریسی­یم.

یازی­نین یولونو من سئچمه­لی­یم. یازی یول دئییل، یول گؤستریجی­دیر. من ژورنالیست­لیییم­له بو گؤستریشی تعریفه چالیشیردیم. ژورنالیست­لیییمین تجربه­لری ادبی دونیامین گوجلنمه­سینده ایز بوراخمیشدیر. او گونلر، ده­لی – دولو گونلریدی. ده­لی­دن دولو گونلر ایدی.

 

 دوزدور. بیرآزدا گئری قاییداق، رحمتلیک زهتابی­نین سنه بوراخدیغی ایزلردن سؤز آپاردیغین گونلره. بونو آرتیق آچیقلایارمی­سان بیزیم اوچون . . .

- دوقتور او گونلر شبستر – تبریز یولوندا عؤمور کئچیرردی. کیتاب­لارینین چاپ اولماغینا چالیشاردی. من ایلک کره اونو چاپ ائوینده گؤردوم. یازی­لاریمی به­یه­نمیشدیر. سونرالار منیم بیر ایزیم تبریزده ایدی بیر ایزیم شبسترده. او عظمته وورولموشدوم. اونو خوجایا آپاریب قاراداغی گزدیردیم. گؤرمه­دییی یئرلری اونا گؤستردیم. سانکی بو آن­دیر. خوجادا آجی چایین قیراغیندا اوتوروب چایدا اوزه­ن اوشاقلارا باخیردیق. اوشاقلار بالیق کیمی چایدا چیرپینیردیلار. اوشاقلارا باخیب گولومسه­یه­رک منه «سنین فارسجا – تورکجه گوجلو قلمین وار بس نه­دن یازمیرسان؟» دئدی. حیرتله گؤزلرینه دالیب گولدوم. «من؟ نه­دن یازیم؟«سوردوم. «کیملیییمیزدن، دیلیمیزدن، شعیردن...» دئییب منه زیلله­ندی. گؤزلرینین اوفوقلاریندا اوشاقلار اوزوردولر... آنجاق او گون هئچ یادیمدان چیخماز. یادیمدادیر دوقتور قلمیمی ایسته­دی. یا بیر شئی یازماق ایسته­ییردی یا ایسه او ایشی ایله بیر سؤز آنلاتماق. بیلمه­ییرم. قلمیمی جیبیمدن چیخاریب دوقتورا وئرنده قلم الیمدن چایا دوشدو. سو قلمی گؤتوروب آپاردی. قلم، چایدا او اوزاقدا شیمشک کیمی پاریلداییردی. بیز ایکیمیزده اونا زیلله­نمیشدیک. «بو چای چوخ شئیی الیندن آلاجاقدیر» دئدی. سوسدوم. «یاخشی فیکیرلش» دئدی. سوسدوم. دوقتور قولونو بوینوما آشیریب گولدو. عظمتین آغیرلیغینی دویدوم. سانکی او گوندن چیینیمه بیر آغیر یوک قویولموشدور. من او نسلی حؤرمتله یاد ائدرم. یانی او نسیل درین بیر نسیل ایدی. بو گونکو حاشیه­لره سیغیشمازدیر. او گوندن هم شعری هم ایسه یازینی جیددی توتوب یولا دوشدوم. هابئله تبریز انجمن­لرینده گئدن کلاسیک فضالار ایله دؤیوشه باشلادیم. تجربه منه اؤیره­تدی هر شئی­دن اؤنجه متن یاراتمالییام. بونو بو گونکو ادبییات ساحه­سینده چالیشان دوسلارا دئمک ایسته­ییرم. تله­سمه­سینلر. مودئرن و گوجلو متن­لر یاراتمالیییق. البت یالنیز مودئرنلییه فیکیرلشمک سهودیر. ایندی پوست مودئرن و باشقا ادبی نظرییه­لرین ایزلرینه­­ده گؤز سالمالیییق. من آددیم – آددیم بو فضالاری و خصوصی­ایله شعریمیزی ایزله­دیکده گؤزلریم آچیلدی. آذربایجانلی اولماغیمین آنلامینی دوشوندوم. بیر عؤمور، بیر اوزون تاریخ بویو درد چکن خالقیمین اسارتینی، ایستک­لرینی آیدینجاسینا دویدوم. میللت­چی اولدوغومو دوشوندوم. میللت­چی­لیک کیملییین سون چیرپینتی­سی­دیر. بئله­جه دوشوندوم. میللت­چی­لر ایله دردلشیب بیرلشدیم. بیز گونئی­لی­لر همن آیاقلانمیش، ظولوم گؤرموش، یابانجی اولوسوق. بونو او یابانجی دیل و کولتورون ظولمو گؤستریر بیزه. آنجاق نئجه بیر یئره ییغیرسان ییغ. مودئرنلیک، پوست مودئرنلیک، میللتی­چی­لیک و... بورا تضادلار دوراغی­دیر.

 

باشقا کولتورلرله ده باش چکیبسن، میف­لریله یاخشی تانیشسان. کولتوره­ل فضامیزا بوراخدیغین اثرلری، بیر نئچه آچی­دان تایسیز سایماق اولار یا ایسه دئمک آزاجیق یارادیلان یازی­لارداندیرلار. سنین گوجون منجه اؤز کولتورونده و اؤز دیلینده مودئرن هابئله پوست­مودئرن فضالاری، باخیش­لاری، آنلام­لاری – دئمک مودئرنیته­ ائله­جه پوست مودئرنیته­ ایزلرینی گؤروب – یاراتمان­دیر. اونونچون ائتگی بوراخا بیلیرسن. بو دیلین و اؤزه­للییین گلیشمه­سینده کیمسی­لرین ائتگی­سینه واریرسان؟

- دونیا ادبییاتی باشقا بیر سؤز دئییل. بیز اؤزوموز بو ادبییاتین بیر بوداغیییق. بورادا بیر پارا اؤزللیکلر واردیر. بو اؤزللیکلرین بیر حیصّه­سی حاکیمییت­ایله ائلیته­لرین آراسیندا اولان ایلگی­دن یا ایسه همن ایلگیسسیزلیکدن آسیلی­دیر. بورادا هر شئی ایلگی­سیزلیک و اعتراض­دیر. داها دوغروسو عوصیان. «علیرضا اوختای» باغیرساقلارینی اووجونا آلیب شعیر باغیردی. «هادی قاراچای»، «سولئیمان اوغلو» هله ده سورگون گزیرلر. بو ایلگی­سیزلیک وطن ایله ائلیته­لر آراسیندادا یارانمیش­دیر. «لاله جوانشیر»، «والی» و باشقالاری بو خالقا مجاز «ایتئرنئت» دونیاسی ایله یئتیشیرلر. همین ایلگی­سیزلیک ایچری­ده ده واردیر. اودا حاکمییتین آپاردیغی سیاست­لر اساسیندا یارانمیشدیر. اؤز سئودییی بیر پارا ائلیته­لری، ژورناللارلا، سیته­لرله اوزه چکیب مودئرن گؤستریر. البت بو ایش اوزده دئییل. درینده آخان بیر پیلان­دیر. آما نه ایسه من حاکمییت­لرله ایلگی­ده اولان یازارلاری سئومه­ییرم. بو ایلگی­سیزلیک بیر اؤزه­للیک­دیر. یانی دیوانا باغلی اولان یازارلارلا آزاد و مستقل یازارلارین دؤیوشوندن بو اؤزه­للیک یارانیر. آچیق کولتورله باغلی کولتور بیری – بیریندن آیریلیب اؤز یوللارینا قاییدیرلار. آچیق و مستقل کولتورون اساسی تنقیدچی­لیک­دیر.

آذربایجان دا – گونئی ده، قوزئی ده- بو آیریلیق آپ – آیدین دوروملا باشلانمیش­دیر. بو اؤزه­للیک بیزیم ادبی دیلیمیزین گلیشمه­سینده ایزلر بوراخمیش­دیر. باتی شعریندن علاوه عرب دیلینی اؤیره­نمه­ییم چوخ دردیمه ده­یدی. عرب شاعیرلرینده­ ده بیزده اولان اؤزه­للیک­لری گؤرموشم. «ماحمود درویش»، «غاده السَّمان» و باشقالاری فیلیسطیندن جان آلان دوشونجه­لر ایله شعره قاتیلمیش­دیلار. اونلاردا گونئی­ده اولان دردین باشقا جوره واریانت­لاری آخیر. دئمه­لییم شاعیر متن­لردن ایز آتماق اؤیره­نیب اؤز ایزلرینی تعریف­له­یر.

 

سؤز آچدیغین بؤلوملر، دئمک تنقیدین یارانیش ندن­لریندن ساییلا بیلرمی؟ اَیر آزاد یازارلارین اساس آددیملاری تنقیدچی­لیک­دیرمی، بس نه اوچون اونون ایزلرینی­ده بو گون گؤره بیلمه­ییریک یوخسا تنقیدین گلیشمه­سینه چوخ قالیرمی هله؟

- «تنقید، ادبی یارادیجیلیقدان آیری دوشمز. اونونچون گوجلو یازالار گوجلو تنقیدچی اولارلار». «خولیان ریوس»- ون بو سؤزونو اینانیرام. گونئی آذربایجاندا تنقید سیاسته باغلانیر. یانی ادبی تنقید اولان یئرده سیاسی تنقید اولار البت. بو آخیم گونئیین گرگین وضعیتیندن آسیلی­دیر. داها متن­لر هامیسی تنقید یوللاریندان کئچیرلر. بو، یئنی عصیرین الزامی­دیر. مودئرنیته­نین بیناسی تنقید کرپیچ­لری­ ایله تمل­له­نیر. بیز نه اوچون ادبی تنقیدی نظرییه­لرین ایشله­دنییك و اونلاری یاراتماییریق؟ یا بلكه بیزيم باخیشیمیز اؤزلویونه باغلانماییب، اؤزگه­لیك و استیبداد دیالوقوندان آلینیر. مودئرن ادبی تنقید اؤزلللیندن علاوه، اجتماعی دوروما بیر اجتماعی ایلگی كیمی ایز بوراخیر. ادبی تنقیدیمیزین دورومو شعر، رومان، و حئكایه دورومونون یارادیليشيی ایله فرقی یوخدور. یانی یئنی ادبیياتیمیز وارسا یئنی تنقیدیمیزده واردیر. اؤنجه آذربایجان یئنی تنقید نظرییه­سی اولدوغونو اینانمالییق. بیز اؤز كولتورل دونیامیزی و ادبی تاریخیمیزی اؤز ادبی تنقیدیمیزین سورولاری ایله آچیقلامالییق. بو گونكو تنقیدین قاورامی مودئرن دیر. بو تنقیدده یئنی دونیالار واردیر. یئنی ایضاحلار. یئنی قاوراملار. یئنی اجتماعی اولایلار. تنقیدین ذاتینا قاییداراق تنقیدین، تنقیدینه ده قاییدیریق. تنقیدین فلسفه­سینه قاییدیریق. بو قاییدیش بیزی آذربایجان تنقید تاریخینی یئنی دن واراقلاماغا چاغیریر. یئنی قاوراملارین آچیقلانماسینا. بو اساسدا بیر پارا آفتلری و چاتیشمامازلیقلاری تانیمالییق.

1-    بیزيم ان بؤیوك ضعفیمیز تنقیدیمیزین اؤزگه نظریيه­لرن آسیلماسی دیر. مودئرن تنقیدیمیزین ایكی اوزو واردیر.

- اجبار اوزو: اؤزگه و خصوصی ایله باتی نظریه­لرینی كولتورل و ایدئولوژیكی قالیبلرینین ایحاطه سینده یازیب یاراتماق.

- ایختیار اوزو: آذربایجان كولتورل باخیشي ایله متن­لری ایله دیالوق آچماق. البت بو ایش گوجلو یارادیلیشدان آسیلی دیر.

2- تنقیدیمیز بیردئموكراتیك توپلوم كیمی گؤستریلمیر. اونون ايستیبداد ایله دؤیوشمك دوشونجه­سی گوجسوزدور. ایستر ائشیك ایستبداد، ایسترسه ایچری استیبداد.

3- ادبی تنقیدین كئچمیشینه هابئله یازارین یارادیلیش داورانیشینا قیمیت وئرلمیر.

4- باتی­نین تئوری و فورملارینا باش ایمك و كلاسیك تنقیدی یامسیلاماق. اینسانی، معرفت و پئسیخولوق آراچلاری بو آرادا نظرده آلینماییر.

5- باتی تئوری­لری یارانیب ایشلندیكدن سونرابیزه چاتیر. یانی بیز 19-جو عصیرده یارانان آخیمی 20-جی عصیره آخدیق. بیز تنقید دونیاسینا آخیم بوراخماغا زامانی و اونون دیرلرینی اودوزوروق.

بیز او تایلی، بو تایلی بؤیوک زامان تاریخین اسارتی آلتیندا چابالامیشیق و تاریخی یوروشلر آلتیندا، باشقا دیللرین دوشونجه­لری آلتیندا اؤز مودئرنلیییمیزه چاتماق اوچون چاتیشمامازلیقلارلا اوز – اوزه گلمیشیک. دئمیرم تنقید اوچون دوشونجه آراچلاریمیز یوخدور بلکه بو آراچلار عاریه­دیر دئییرم. البت یئنی نسیل بو بورجو اؤده­مک زوروندادیر. آما بیز مطلق­لیکدن آرالانمالیییق. بیز بیر متنی یا مطلق قبول ائدیریک یا ایسه مطلق آتیریق. یا هن، یا یوخ. بودا اخلاقی ده­یرلرین بوشلوغونا قاییدیر. یادینیزدان چیخارتمایینیز هله­ده بوردا ال اؤپمک مراسیم­لری، آیاغا دؤشنمک دوشونجه­سی اؤلمه­ییب­دیر. بلکه ده بو ده­یرلر، اؤزوموزون دئییل. یانی بو اخلاقی ده­یرسیزلیک­لر حاکیم و یابانجی کولوتورلرین توحفه­سی­دیر بیزه. آما یئنی تنقیدیمیز گلیشیر. من بونو «همت شهبازی»نین نئچه ایللر بوندان قاباق یازدیغی کیتابیندان گؤردوم. همت ایله بیرگون تبریزده گؤروشوب چاپ اولمایان تنقید کیتابینی واراقلادیم. اورادا یازدیغی او دؤرت شاعیرین تنقیدیندن اؤنجه مودئرن شعیرلریمیزه ایشاره ائتدییی جیغیرلار گؤردوم. مودئرنلیییمیزه باخماسادا، مودئرنلیییمیزه ایشاره ائتمیشدیر. سئویندیم. ایندی داها بزرگ امين كيمي تنقیدچی­­لرین بیرسیراسی دیوان ادبییاتینی یا حتّی مودئرن غزل­لر یازان شاعیرلری مطلق آچیق شعیر یازماغا چاغیریر. یانی یئنی تنقیدیمیز دیلین قالیب­لاردان تؤکولومه­سیندن دانیشیر. دیلین تمیزله­نیب و ده­ییشیک­لریندن سؤز آچیر. اَیر دیلیمیز ده­ییشیلمه­سه، بو دوروم ده­ییشیلمز. بیز ده­ییشیک­لردن سؤز آپاریریق. دیلیمیز نه اوچون ده ییشیلمه­سین. اونونچون گرک کیتابین بوتونلویو یازارین اولسون هابئله تنقیدین بوتونلویو. اؤز دیلی، اؤز رنگی، اؤزوندن آپاریلان ده­ییشیک­لر.

 

 آما بیز بو بوتونلویه چاتمامیشیق.

- سؤزون دوزدور آما دوز دئییل. بیز امکانسیزلیق زورونداییق. بس «یاشماق سیرا کیتابلاری» نه­دن یارانمیشدیر؟ «سعید موغانلی» منجه بو بوشلوغو دوشونموشدور. کیتابلارین جیلید، طرح­لری، نئجه دوزومله­نمه­لری مودئرن­دیر. یازارین بو آرادا رولونا دا یول قویولوبدور.البت  قويسالار...

 

 «آرباتان» ائله­جه «گؤزلرین دوغوم گونوم» کیتابلارینی یاشماغا تاپشیرمانیزین ندنی بویوموش دئمک؟ بس یازارین بوتونلویو بو آرادا نه اولور؟

- منیم بوتونلویوم ایسته­دیییم طرح­لر، یاییملارلا تعریف­له­نیر. دئمه­دیم یاراتدیغیم طرح، دئدیم ایسته­دیییم طرح. هابئله ایسته­دیییم آخیم. ایستر – ایسته­مز بو آخیم بیزیمدیر. «آرباتان» بو آخیمین دردینی چکن اینسانلارین یازیسی­دیر. بو دورومدا سؤزجوک­لرین ابدی­لشمه­یینه و سؤزجوکلرده ابدی­لشمه­یه فیکیرلشن اینسانلارین دردی­دیر آرباتان.

 

 منجه، بو گونون «دایاز اعتراض­لاریندان» بیردن – بیره اوزاقلاشماق ایسته­ییرسن. «آرباتان» بیر آچی­دان بونو یانقی­لاماق ایسته­ییر، دئمک اولار بلکه ده. اؤزلویون روایتی­دیر،­ آما اؤزونون روایتی یوخ. «نفس»- ین باشقا جورو هابئله یوکسه­لمیش حیکایه­سی دئمک اولار.

- روح ایله جسم آرا آپاریلان دهشتلی حاکیم اویونلار،؛ اعتراض نسلینین سن دئین «بیردن – بیره» دؤنوشلرینه سبب اولور. بیردن هامی بدنه قاییدیر. «پوسادا» بو دونیایا قاییدان زامان ایندی بوردا اَدالانیر. بو هم گؤزه­ل­دیر همده بئواخت گؤزه­ل. آما بو قاییدیش بوتونلویوموزو بورومه­یه گرک. بیردن بیر قادین شاعیر، اوخوجونون زیفی­نی آچیب اوراسینی اوخوجویا وئریر. قادینین اوراسی بیر فانی نوقطه اولورسا دا ابدی لذته چاغیریر اوخوجونو. ایستک، آلاولانیب اوغلان شاعیرلریمیزده آغ قان اولوب آخیر. او بیر داملا آغ قانین اوسته تنقیدلر آپاریلیر. ائروتیسم باتی­دا چوخدان یارانیبسا بورا بیردن تؤکولور. بو آرادا بیر پارا تضادلاردا یارانیر . . . بو آرادا چاتیشمامازلیقدا وار. دئمک ایسته­ییرم بو فضا «بیردن – بیره» قیزیبسا، بیردن – بیره­ ده اؤزونو اورایا تؤکوب سویوداجاقدیر. یانی متنین بیر تیکه­سی اینسانین اوراسی اولورسا اینسانین یوخاری تیکه­لرینی­ ده داشییا گرک. اوره­یی، باشی، دوشونجه­نی. یانی «نفس» اَت – قان اولورسادا، «نفس» اَت – قاندان بوراخیلا بیلر داها. بو نسیلین ائروتیسمه قاییتماسی سئوگی اوچون خط چکن دوشونجه­لره اعتراض­دیر. اسکی و سنّتی دوشونجه­لره اعتراض. کیمسه بدنین لذّت و سئکس دونیاسینی آیدا بیر دؤنه و بیر آن حیس ائدرسه­ده، بدنین یوکسلمیش، دوشونجه و دؤیوش خصوصی­ایله معرفت دونیاسینی هر آن یاشاییر. آرباتان بئله­جه بیر دؤنوش­دور. بدنین فانی­لییی دئییل، بدنین ابدی­لییی­دیر. بلکه ده فلسفه­مدیر آرباتان.

 

بعضن آرباتان دا گؤرونن نومادلار، نیشانلار تورک­لرین اسطوره­وی متن­لریندن آلینیب، همده اونلاری یئنی­دن تعریف­له­یه بیلیر. بو قاییدیش­دیر، چاغداش یاشاییشیمیز . . . 21 – ینجی عصیر!

- مه­یر پوست مودئرنیسم بو دئییل؟ گونشی ایلک دفه گؤرمک، اینسانی ایلک دفه دوشونمک.

 

بیرنئچه-سینین دئدییینه گؤره هابئله منجه ده شعرلرینده اولان دونیا «دایره»وی دونیادیر. «دایره»ده نه ایسه­ بیردیر. قایناق بیردیر. بیر سیرا اوخوجولاردان بو بیرلییی آختاریر. بیرسیراسی ایسه شئعرده بیرلییی بئله­جه­سینه سئومه­ییر، قارشی دورور.  

- شئعر همن دير. بو بيرلييي آختارانلار واردير. بو بيرلييي تيكه­له­ينلر واردير...

 

شئعرینین اؤزه­ل­لیک­لریندن بیرسی­ده اوخوجونون سربست­جه­سینه گزه بیلمه­سی­دیر متن ایچره. اوخوجو یارادا بیلر، اؤلدوره­ده بیلر. دوغادا بیلر، دوغولادا. متنین اؤزوده اولا بیلر. سن اوخوجویا یارادیلیش امکانی وئریرسن. بو امکان، یازارین اؤلومودورمو یوخسا؛ نئجه باخیرسان – گؤرورسن سؤیله!

- ایندی یازار، هم اوخوجودور، همده تنقیدچی. اوخوجودا بئله­جه­دیر. ایندی اوخوجو یازارین اؤزودور، تنقیدچی­نین اؤزودور. بیز بو عصیرده بونلارا آپ – آیدین امکان وئرمه­سک سطیرلر اؤلرلر. همن «دایره» دئدییین بو اوچونه­ده مالیک­دیر. یازار اؤلور، اوخوجو یارانیر. اوخوجو اؤلور، یازار یارانیر. تنقیدچی دوغولور، هابئله داوام ائت.

 

سنین شعرلرینین بوتونلویو بیر یوکسک دانیشیق­دیر. سن همیشه بیریسی ایله دانیشیرسان. اونون یوخلوغوندان، وارلیغیندان. کولتورلر، حاکیم­ دیل، محکوم اولوس، چئشیدلی دونیالار. سنین شعرلریندن باش آلیب اوخوجونون دونیاسینا تؤکولورلر ایماژلار، آنلاییش­لار، آن­لار، آنی­لار. دئمک شعرلرین هر آن دونیالارین دانیشیق­لارینی - تارتیشمالارینی سؤیله­ییر. بو دیالوقدان کیمسی چوخراق فایدالانیر؟ سن یوخسا اوخوجو؟

- ائلیاد موسوی­نین بیر شعری وار: «وطن/ استرس/ آیلین/ بیلیم­­یوردو/ آنام/ بو سؤزجوک­لرله / سئودییینیز کیمی/ بیر تومجه قورسانیز/ او / منم». دئمک من متن­لریمده هامی ایله هر شئی­ ایله، وطن ایله، یولداش­لار ایله، کولتورلر ایله دانیشیرام. عؤمرومو بو دیالوق­لاردا کئچیریرم. آما نهایتده پرده دوشندن سونرا او سیرری بیله­جکسن. من بو اوزون متن­لرده یالنیز اؤزوم ایله دانیشیرمیشام. البت همیشه ده بیر سؤزو بو دانیشیقدا تکرار ائدیرم. «دانیشماق ایسته­ییرسن، سوس». بیرگون «حیدر بیات» منه بیر سؤز دئدی «سنین دئدیکلریندن دئمه­دیکلرینی اوخویورام». منجه او منی راحات دوشونوبدور. او سوکوتو... .

 

 سؤزونو کسدیم. سوکوتون دانیشماسی دئسک داها گؤزه­ل اولور!

- سنینده آلدیغین بودور. پیس دئیه بیلمرم. من بو سوکوتا و بو دیالوقا اؤلرم.

 

 اؤلرم دئدین. سون کیتابلاریندا اؤلومون کسین حضورو واردیر. یاشام ایله اؤلوم فلسفی دغدغه­ندیر یوخسا شعرسللییین؟

- سورونو آلانمادیم. آما چوخدان اؤلومو آغزیما تپیبلر. بیز اؤلوم یولونا آیاق آتدیق. وطن، اسارت، اعتراض، شعیر... اونلار گؤتورنمزلر بونلاری. دوستاقلار دا گؤردویوموز اهانت­لر، زور ایله خسته­لییه دوشمک، جیسمیمیزه، روحوموزا هر جوره عذاب وئرمک­لر... بیز بو قد­ر درد چکیریک، بو قد­ر اؤلوروک. من ایچریده قالدیم. دوسلاریمین چوخوسو چیخیب گئتدیلر. من ایچریده قالدیم و اؤلدوم. اؤلورم و اؤله­جه­یم. اؤلوم حاقدیر، اونلار لوطف ائدیب قاباغا سالیرلار. بو یالنیز من دئییلم. دوسلاریمین اؤلمک­لریده متن­لریمه ایز بوراخیر. اونلارین چکدییی دردلر، دوستاقلار، خسته­لیک­لر منیم گوزگومدور. اونلارین شهادت­لری شعریمدیر منیم. گونئی­ین دورومو بودور. بوردا اسارتی سیندیرماق اوچون قلم آلیب یازی و شعیر یازسان آلنینین یازیسی راحات اوخوناجاقدیر. بئله­جه بیر شاعیر ایلک شعرینی یازاندان شهیددیر. یانی بیز ایلک شعریمیزی یازاندان اؤلومله قول – بویون گزیریک. ایندی بونا نه دئییرسن دئه.

 

 آراباتاندا، قهرمان اؤلومله گؤروشوب اؤلومون پالتارلارینی آلیب گئییر. او پالتارلاری گئییه­ن قهرمان اؤزون دئییلمی­سن؟

- آرباتان هارا بونلار هارا؟ بوردا زور ایله اؤلوم کؤینه­یینی آداما گئیدیریرلر. اوردا ابدیلیک دردی وار. ابدی­لشمک دردی.

 

 و بو درد سنین ایلییینه قده­ر ایشله­میشدیر. اؤزون دئدییین کیمی «ایلییه قده­ر ایشله­نیلدی عشق...». «گؤزلرین دوغوم گونوم» 21- ینجی عصرین درد – درد کادولارینی آچیر «گؤزلرین، دوغوم گونلرینده . . .» بو دوغوشون آغریلارییلا، آغیرلیق­لارییلا دولودور.

- یانی بو کیتابین سونو اوّلی­دیر. شاعیر قبیرده­دیر. قبیر اوسته گلن­لری دینله­ییب اونلارین یانلیش سؤزلریندن درده گلیب آیاغا دورور. طبیعی کی دولودور درددن. مودئرنیته­نین اؤزل­لییی درددیر. گونئی شعری بودور. ایندیکی بو ائروتیسم ایستک­لریندن علاوه  گونئی-­ین شعری، درد چکمیش، دیدرگین، قوربان اولموش، بعضن آجی شعردیر. شعریمیز گونئی­یین دهشتلی دوروموندان آلینیر. اوندان آلینماسادا بو دهشتده یارانیر. بو شعیر دنیز درین­لییینده چاخان بالیق­دیر. بو قارابالیغین ایشیغیندا اوتوروب یازماغین باشقا دادی واردیر. کیتابلارین آدی همین دردین، همین آجی دورومون گؤستریشی­دیر.«آیاق اوستو تنهالیق»، «بو منم، چیرکین­لرین اَن بویوگو»، «باش چیخاران اؤلوم»، «یاساق سؤزجویوم»، «اؤپ اؤلومونو»، «تانری داریخیر»، «گون آیدین نیفرت»، و... بو بؤیوک دردین گؤستریلیشی بؤیوک عظمت­دن دانیشیر. او عظمت قارا باخیش­لاردان آلینماییر بلکه اونا عایید قارا باخیش­لاردان دئییر. «سن» قورشونلارلا دانسدا گؤردویون اؤلوم – شهادت – یاشام­دیر. یانی یاشاییریق بو دانس ایچره. «مليحه عزيزپور» دمير سئوگی دن سؤز آپارير. «ائلوار قلی­وند» تئهرانی قهوه­ده اریتمه­کله اؤز شهرینی، اؤز گیزلی دردینی آچیقلاماق ایسته­ییر. جناب «رضا براهنی» غلامحسین ساعدی-یه یازدیغی شعیر بو دورومون حیکایه­سی­دیر. «بیزی سایمادان ایشلرینه باشلامیشدیلار / بیتیردیلر لؤهله­یه – لؤهله­یه / ساوالانی دا قارمالادیلار / آرابانین اوستونه آتدیلار / ... تبریز کندلرینین چیچک­لری / آغلاییردیلار اونداکی / ارکی ده آتدیلار آرابا اوستونه...» بو درد درین­دیر. بو دردین بیر ایزی­ده سورگونلوک­دور.

«سولئیمان اوغلو» یازیر: «یابانجی­لیق بیوگرافی­سی­دیر سورگونلوک... / و یالنیزلیق پورتره­سی­دیر سورگونلوک / گئجه چیزیلیر گوندوز ایسه سرگی­لنیر / یوخ توپراقدا ایتگین بیر ایز جوغرافیاسی­دیر، سورگونلوک...» هادی قاراچای «مندن بیر ائو ساغدا یاشاییر / اؤزگورلویون سینه­سینه / گوللـه سیخان وطنداشیم / مندن بیر ائو سولدا اوتورور / دیلیمه قیفیل ووران یئرلیم» دئییر. اونونچون «کیان خیاو» بو اؤلومو آرزولاییر: «کئشگه قفسده ده / آزادلیغا اؤله بیلمک اولایدی!» و اؤلورلر. «شهر قوردون قارنیندادیر» هله­ده. اوختای بو قارنی سؤکمه­یه باشلادی. اؤنجه اؤز قارنینی سؤکدو. بو درد درین­دیر. سئوگی بیر اؤپوش ایله دیریلدیر بو نسلی. «و من اؤلرسم نازلیجا / بیر اؤپوجوک وئررسن دیریلرم / ساده­جه بیر اؤپوش / باخماکی بیر اؤپوشه ساتدی فتحعلی­خان بیزی! / ساده­جه سئویرم سنی / وطنیمین بیر فاییزی قدر...» سعید موغانلی گؤر نه دئییر؟! بو درد درین­دیر درین.

 

دئدییین کیمی بو درد آغیردیر، آغریدیر دوشونجه­لریمیزی دئمک:« آیلا گونش حب کیمی آتیلدی هر ساعات، خسته خانادیر حیات/بیربیریمیزه درد اولدوق/ تانری­لارا درمان. ادبییات بو آغیرلیغی نئجه داشیییر؟ اؤزونله یاشید یاشایان نسیل، بو دردی نئجه داشیمیشدیرلار؟

- بیزلر چوخ یئیین یوکسه­لیشه آددیم آتدیق. ناظیم حئکمتی، مایاکوفسکی­نی، آدونیسی، پازی، کامینگئزی اوخوماغا باشلادیق. سوررئال تصویرلردن دولدوق. بیز نسیمی­نی، شهریاری، بختیاری، بیرچوخوسونو اوخودوق؛ آما اؤزوموز کیمی اوخوندوق. ذیرودن باشلاییب اته­کلره اندیک. گوجلو متن­لره قاتیلیب گوجلو متن­لر یاراتماق فیکیرینه دوشدوک. اونو – بونو ایچیمیزدن آتیب سیلمه­دیک. ادبییات تضادلار دونیاسی­دیر. اَیر بیریسینین سیلینمه­یینه چالیشساق واقعیّتی دانماق ایسته­ییریک. بو بیر جنایت­دیر. وجودوندا اولان یازارلارین اؤلدورمه­سینه چالیشانلار اؤزلرینی ده اؤلدورجک­لر بیرگون. بیز باشقا بیر مسأله­یه­ده قاتیلدیق. ایچیمیزده­کی یازارلاری یئنی­دن قاباغیمیزا قویوب اونلاری آرتیق تانیماق اوچون یئنی­دن متن­لره قاییتدیق. بیر طرفدنده بیر محکوم کیمی یازماغا باشلادیق. متن­لریمیز محکوملار دفاعیّه­لری کیمی یاراندی. «ژوزه ساراماقو»نون کورلوغو گؤزلریمیزه هوپموشدو. اونونچون بو درددن بوراخیلماغا درده دوشدوک. درد وطن اولدو، اؤزگورلوک اولدو، شعیر اولدو، یازی اولدو.

 

 یازی – یازی یازیلیرلار یازیچی­لار. یازی­یا، یازا – گوزه چئوریلیرلرده. یازیمیز سیزجه هانسی دورومو یاشاییر، سیزی راضی­لاشدیریرمی؟

- ائله­جه یازی دئییرسن حسرت تؤکولور. «حامد احمدی»نین بیر حیکایه­سینده بیر شاعیر داش کیمی اوزو اوسته دوشوب تورپاغا. هامینی یاردیما چاغیریر. اونو کیمسه دوشونمه­ییر. سانکی بیر داش هئیکل­دیر. سونرا همین داش نسلین گؤیده اوچماسی بو دورومون داها آرتیق گؤستریشی­دیر. بولوتدان یوموشاق ایمیش بو داش. منجه بیز بو دورومو راضی­لاشدیرمالیییق. نه­دن دوروم بیزی راضی سالسین؟ «محمد صبحدل» و «رضا كاظمي»نین حیکایه­لری بو ایشین زوروندادیر. بیر گون «حسن اومود اوغلو» ایله خوجا بوستانلاریندا گزیردیک. «دده قورقود»ون متنینی او قده­ر گوجلو تأویل ائدیردی سانکی یئنی­دن متن یاراتماغا و یئنی­ متن یاراتماغا جان آتیردی. اوگون بو اینام منده گوجله­ندی. اَیر متن­لریمیزی «اومود اوغلو» کیمی آچیقلاساق یازی­لاریمیز داها آرتیق گؤستریله­جک­لر. نه­دن بو یئنی دئولری سوسدوروب اوزه چکمیریک؟ چئشمه­لر حیکایه­سی­دیر بو نسیل. یا دوزونو دئسم «چئشمه­لرین حیکایه­سی». بونو اوکتاویودان بیر یئرده اوخوموشام. آنجاق آخیریق. دیل آخیر بیزی. دیل آخیردیر بیزی.

 

 سن بیر آز چوخ امید ایله بو دانیشیغا یاناشیرسان. بیزیم آخمادیغیمیز متن­لر، یئنی­لیک­لر آز دئییل. اونلاردان دانیشاق!

- گؤزه­ل. اَدا باجارمارام. یئکه دانیشماقلا آدام یئکه­لمز. بیریسی بیردن باش چیخاریب گونئی­ده شعیر یوخدور دئییر. بو کؤهنه اویونلاردان قورتاریلمالیییق. یئکه دانیشماقلا، یئکه­لیک خالقا گؤستریلمز. من گؤردویوم بودور. بیر پارالاری بو فضادا دانیشماق ایسته­میرلر دؤیوشمک ایسته­ییرلر. بو دؤیوشمک اونلاری متن­دن آرالاندیریر. اونونچون یازی­لاری اساسدان بیر دوشونجه­نین داغیلماسیندان یا ایسه اولدوغوندان دانیشیر. تنقید، یئرینی ازمه­یه وئریبدیر. اخلاقی ده­یرلرین دیریلمه­سی اینسانی کیچیلتمز. تنقیدسل ده­یرلرین تعریفی وار بو آرادا. من بو تایین شعرینی او تایدان گوجلو بیلیرم. بونو متن­لردن آلیرام. بونو یاراتدیغیمیز سطیرلر سؤیله­ییر. بو اساسدا بیزی شعیرسزلییه محکوم ائدنلر، ایندی بیزدن عوزور ایسته­مه­لی­دیرلر. اخلاقی سهولر، دیل ایله نئجه ایلگی قورماقدان دوغولور. ایستر شاعیر ایسترسه تنقیدچی سؤزجوک­لردن ایش چکمسین گرک. سؤزجوک­لرین قوللوغوندا اولماق، سؤزجوک­لرله برابر یاشاماق. بودور بیزیم یولوموز. یوخسا سؤزجوک­لردن ایش چکنلردن راحاتجاسینا ایش چکرلر. تاریخ بو تاپماجادان دولودور. بوجور آداملار قودرتین قولو اولارلار. بوجور آداما دیل دال چئویر­ر.

 

 بس سؤزجوک­لردن ایش چکمه­ییب متنه قاییداق.

- متنه­ده قاییتسان من یوخام. ایندی لوایی یازدیغی متن­لردیر. بیز سطیر – سطیر صحیفه­لرده سوسوب توفانا دؤنوروک. بونو اوخوجو یاخشی دوشونر. هردن آما بتر اوشونرم.

 

 نه­دن؟

- بیرگون «حسن آذربایجان» منه زنگ آچیب «بس دیری­سن» دئدی. بایقوش مندن بیر یازی یایمیشدیر. «لوایی اؤلدو رحمتلیک» آدی­ ایله. «حسن آذربایجان» جنابلاری او تیتری گؤروب اوشونموشدو. متن­ده یازارین اؤلومو بیر باشقا، آما حیاتداکی اؤلوم بیر باشقا...

 

  یئنه سؤزونو کسیرم. یانی اؤلومودن قورخورسان؟

- کیشی بو نه سؤزدور؟ نه اؤلومدن قورخورام نه منی اؤلدورندن. دوسلاریمین او لحظه­ده تیترک نفس­لریندن، اورکک باخیشلاریندان قورخورام. اونلاری بو دورومدا یالنیز قویوب گئتمه­ییمدن اوشونورم.

 

اؤز شعرینله بو دانیشیغین قورتاریشینا بلکه­ده قورتولوشونا بیر سورغو قالار،داها. «من حاضیرام / دینله­ییرم / توفنگ لوله­سینده اولایان تاریخی / یالنیز اونوتما / او آخشام / من اؤلنده / یئللر دایانسا دا / ال – قولون اسه­جکدیر...»

- هه يه! استبداد اسیب جانلاری تؤکسه­ده، ال – قولو اَسیب تؤکوله­جکدیر...

سؤز - فیکیر

 

سؤز _ فیکیر   

                                                                                                                               *یازار: محمد قضائی

 

   

 

دوشونمك، سؤزدن فيكره اوجالماق، آنجاق سؤزدئمك، فيكيردن سؤزه ائنمكدير. بورادا اوخوجويلا يازيچي نين تكليفي بيلينير شاعر يا يازيچي،گؤزل فيكريني، درين دوشونجه­سيني، اوجاحسلريني گره ك گؤز ل سؤزلر،گؤز ل صنعتلر و اينجه بزكلرله چولغاييب وگؤز ل فيكري، بؤيوك آنلامي، درين دوشونجه ني،گؤزل سؤز، بؤيوك معنا و درين عبارتده دانيشسين اوخوجوسا وظيفه سي بودوركي آياغين پيله _ پيله سؤزلرين اوستونه قويوب اؤزونو معنا يا چاتديرسين بونوتامام هنرلر و اينجه صنعتلره تعميم وئرمك اولار، بئله كي بوتون يارانميش گؤزل اثرلرده بير نوع بنزرليك و اورتاقليق واردير، اودابوكي بيز بوتون گؤزلليكلري گؤرنده اوره ييميز آچيلير. روحوموزگئنيش لنير بير لذت ال وئريركي او لذتي هئچ زاددان آلا بيلميريك گاهدان اولوركي هئچ او گؤزل زاددا اولماديغي گؤزلليكلري بيزاؤزوموز ياراديب، يوخسا تاپيريق بوتاپينتي و بو انكشاف همن معنا داديركي ياراديجي نين فيكريندن، اوره ييندن بير وولقان كيمي پوسكوروب، اونون قيغيلجيملاري مخاطبين حسينه، ذوقونا و قريحه سينه تؤكولور ياراديجي نين اوره يينده قوپان بو قاسيرغا، فيكرينده جوشان بوحؤيوشنه لر، وارليغيندا آلوولانان بوآتشلر بيزه آنلاشيلمازدير بيزيم اليميز هئچ زامان اونلارا چاتا بيلمز  بيزيم اوخودوغوموز شعر، ائشيتدييميز موسيقي تيكه لري، گؤردويوموز بيرالوان ناخيشلي تابلو، اوآلوولارين، او وولقانين، اوحؤيوشنه نين يالنيز كؤلگه سي دير. سويوموش كولودور بيز بير هنري اثردن لذت آپاريريقسا، اونو، ان يوخاري دوشونوروكسه، اوندان باشقا حيسلره ال تاپيريقسا، ياراديجي لا، روحاً،فيكراً ياخين اولوروقسا بونا گؤره ديركي بوتون گؤزلليكلر ايكي اوزلودور.

۱)ديش اوزلو            ۲)ايچ اوزلو

هنرين ديش اوزو همن اونون بيزه لذت وئرن اؤزه يي دير همن اوزلليكلر ديركي اونو گؤزل جيلوه لنديرير مثال اوچون بير گؤزل شعري نظره آلساق، اونون موسيقي سی، اوندا ايشله نيلن ادبي فورمالار، اونون خيال تركيبي، سؤزلرين داشيديغي معنا لار، سسلرين قورولوشجا موزيكال يؤندمي اونون گؤزل جيلوه لريديركي اونومين بيرباشقا سؤزلردن سئچيب اوره يه هوپدورور آنجاق هنرين ايچ اوزو اوندا گئدن جيلوه لرين اوندا يارانان اينجه ليكلرين بيزيم اؤز ايچيميزده كي تاي و سينونيمي دير ساده دئسك بيزيم روحوموزدا بوتون گؤزليكلرين بؤيوك انسيكلوپئدياسي ساخلانير بلكه ائله بونا گؤره ده يوز ايل بوندان قاباق«گوتلوب فيرئگه» بو سؤزو دئييب كي  انسان بير خزينه عام و اورتاق فيكيرلرين اييه سيدير كي نسيلدن نسيله كؤچورولور بو اورتاق فيكيرلر بير اورتاق ديلين قاليبيندا دئييلير منجه بواورتاق ديل ائله ادبیاتدير آناميز طبيعت تؤرتدييي، همده انسان ذوقويلا يارانان بوتون گؤزل و اينجه ليكلرين بيرينجي و اصيل واريانتي سيراجا او بؤيوك انسكلوپئديادا واردير اوزامان كي بيزاؤز حسيلريميزله بيرزادي گؤروب،ائشيديب،داديب،اييله ييب و يا لمس ائديريك بوآلينما دويغولار ذئهنه چاتديدا، ذئهن اؤزچارپيشماسيني باشلايير بوآلديغي حسيلره اؤزونده سينونيم آختارير ايندي بيزيم حيس ائتدييميز موجوددا گؤزلليك اولورسا ذئهنين تاپديغي سينونيمده گؤزل اولوب و بير گه آرئال شكيلده داياناجاقلار. اونداديركي بيزبوتون وارليغيميزلا انبساط تاپيب و بير حالا دوشه جه ييك كي اونون آدينا لذت دئييلير بيز بولذتدن، بومعنوي حالدان بئله نتيجه آليريق كي بيزيم حس ائتدييميز چوخ گؤزلدير گؤرونوركي هربيرگؤزل و اينجه ليين ادراكي تكجه بير یؤنلو اولماييب، انسانين ذوقو و فطرتي ده بؤيوك رول اوينايير بوسؤزون یئكونلا شميشي بودوركي دونيادا هئچ نه اؤزو اؤزلويونده گؤزل دئييل؛ نئجه كي انساندا بوتون زادلاري گؤزل سانا بيلمير انسان هر بيرزادين نهايتي دير بوتون كائيناتين سون و غايتي دير و وارليغي اؤزآرشينيلا اؤلچوب بيچير. آنجاق انسانين ذئهني قوه لري گؤزلليك، نه دير ؟ سؤالينا تام و منطقي جواب وئرمه يه عاجيز دير انسان تانينمازدير اونونلا باغلي مؤضوعلار دا تعريفه سيغماياندير انسان اؤزو اؤزلويونده هئچ يارانميشا گؤزل آدي قويا بيلمز هابئله هئچ يارانميشدا انسان سيز گؤزل اولا بيلمز، انسانين گؤزللييي تانيماق گوجونو قيراغا قويساق، گؤزللييه هئچ بير مثل وورماق اولماز منجه ائله بونا گؤره ديركي ياراديجي اؤز اثرينده ياخود ياراديجي ليق عالمينده هميشه تضاددا ياشايير اونون حياتي بير داغليق ماحالا بنزه يير او هميشه چيخير  ائينر او اؤزو دوشوننده ،اؤذو بير گؤزل اثر ياراداندا اؤزو بير گؤزللييي حس ائده نده، اوندان لذت آپاراندا، يوخاري چيخير، داغين باشيندا دايانير كائيناتين سيريني آچير گؤزه گؤرونمز اوفوقلري گؤرور. بوندا صنعتكار حياتين يوخوشوندادير آنجاق ايسته يير اؤز گؤردويونو اؤز دويدوغونو باشقالارينا كؤچورسون تاپديقلاريندان بيزه پاي وئرسين گره كدير آشاغي گلسين، ذيروه دن اته يه ائنسين؛ و شاعر گره ك فيكيردن سؤزه ائنسين، موسيقي ده، نوتا ،نقاشي دا رنگه و بوردا صنعتكارين ايشي چتين لشير، روحو آغير لاشير، باشدان آياغا حؤيوشنه يه بورونور،گؤيلرين آغيرليغي چيگين لرينه دوشور بو بويدا دونيا كيچيلير، بير صفحه كاغيذا دؤنور او كاغيذ دا شعر ده يازماق اولار، ناغيلدا، نوتدا، ناخيشدا چكمك اولار. ياراديجي نين او آنلار چكدييي آغريني،گؤردويو عذابي وئرير بير دونيادا اؤلوب، باشقا دونيادا دوغولور. ياشاديغي دونيادان اؤز دونياميزا قاييدير ائله صنعتكارين عادي انسانلا فرقي بوردادير صنعتكار ياشاديغي اؤلكه ده ايستر زامان باخيميندان ايستر مكان باخيميندان سئچيلير، بيزسه اونو اؤزوموزدن آيري بيليرك بو سؤزلرين معناسي بو دئييل كي ياراديجي نين گؤزو بيزيم دونياميزي گؤرمور. يوخ! ياراديجي (هنرمند) هر نه يي ايكي فورمادا گؤرور:

۱) اولدوغوكيمي          ۲) اولاجاغي كيمي

بيرينجي باخيشدا هر آنلامي اؤزلويونده دوشونور. ايكينجي باخيشدا سایرموضونون نئجه يارانماسي، اونون پروسناژ وجهه سي جانلانميشي، دگيشيك ليك و زامانلا آدديملاماسي جيلوه لري نظره آلينير بو باشقاليق ديركي بيزي آزديرير دوزون آختارساق ياراديجي و صنعتكار حياتين بير حصه لرينه ال آپاريركي هله بيزلره اؤزگه دير.

 

قیزیل آلما فئستیوالی

 

 

عصریمیز منلیک – عوصیان – هایقیریق، عصریمیز سئکس، عصریمیز مارکس، عصریمیز گولونج – آجی – ایرنج – قورخو، عصریمیز قادین – کیشی. . . عصریمیزده بونلاردیرلار دویغو!. عصریمیز کیشی لیییمیزی " دیری ایکن اؤلدور"مه ییر بعضن. آمال لار نه قدر چوخ، آز، اوجوز!

اینسان اؤز آمالینین محصولودور، دئمیشلر، سوسیولوق لار، پئسیخولوق لار، تاریخ چی لر. . . شاعیرین ایسه آمالی نه اولا بیلر شئعر دن باشقا: (اونون !) سوسقونلوغوندا، سئوگی دولوسو سئوگیلی میزین رویاسیندا،خیاوان قیراغیندا میوه قوتوسو اوزره بوکس – بوکس سیگارالارینی  دؤشه یین کیشی نین سویوقلوغوندا . . . هارادا، کیمسه ده ؟ بعضن سه یازیلماییر آما واردیر.

بیزیم ایسه آمالیمیز ایدی بلکه، بیز – کیمسه اولمادان – بیر آرایا گلک. بیر چوخوموز قاتیلدیق، قاتیلمایانلاربئله وارییدی لار. . . یئددی شئعر، یئددی دوشونجه، یئددی اوره ک، یئددی شاعیر، یئددی قولاق، یئددی گؤز، نم نئچه سؤز بیر آرایا گلمیشدیرلر. شئعرده اؤز یئددیلیک لرینی آچیق لایاجاقدیرلار. . . بیزه، اونلارا، اؤزلرینه بیله.

"قیزیل آلما" سربست شئعر فئستیوالی قورولدو وارییلا، وارلی سییلا، یوخسولویلا، آزغین لیق لارییلا؛ آنجاق جوشمالییدی . . .    تکجه وارلیق دئیه،(شئعری) تاپشیردیق یئددی یولداشا. هامی بیرینجی یدی سونوج دا، ال اوزادیلمیشدی بیرلییه، بو شئعرین بیرلشمه سی – اوردوسویدو. سونوج شئعرلریمیزدن بئش کیشی بیرینجی سئچیلدی:

1 – تورکان اورمولو     1- سعید موغانلی     1- دومان اردم     

1- زیبا کرباسچی      1- ائلوار قلی وند

بو ده یرلی قلمداش لاریمیزا یاشامین توم دوروم لاریندا بیرینجی لیک دیله ییب، فئستیوال اوزره چالیشان لارا هابئله فئستیوال حاکیم لرینه اؤز سایغیمی بیلدیریب، یاشام بویو اوغورلا دولو گلجک دیله ییرم توم اولان لارا.

 

سایقی لارلا: آرش ساعی

 

قایناق:

www.imler.biz

   

شعیرین شهیدی دیر شاعیر

 

 

 

شعیرین شهیدی دیر شاعیر                                                                                                             محمدرضا لوایی

            

                                                    «شعیر، دونیانی سیلکه له ییر»

                                                                                                                                                ویلیام کارلوس ویلیامز

 

دنیز وارسا اؤزومم، اؤزونسن، شعیریمیزی دویمازلار نه دن؟! کده ر بنووشه لرینی تئل تئل یئله وئرمه لییک؟! کده ر- درین کده ر- شعیر دوغار یانی؟ هله بیز مطلق کده ریک. شوکورلر. «سربست یازانلار شعیریمیزی قیلینج لاییرلار». اونلار بئله جه سؤیله ییرلر. حاقلی دیرلار. آخی ایندییه دک شعیر اونلاری قیلینج لاماییب دیر! «بویور بیر قورتوم ایچ. زه هر اولسادا، شفا وئره جکدیر». من دئییرم. شعیر بودور البت. کده ریمیز جراح پیچاغی دیر. یارالارینی یاریب یارادیلیشی یئنی دن یاراداجاقدیر. من اؤزوم درد آنبارییام آما یاشام دردینی چکن لر گوجلو شعیر یازانمازلار. شعیریمیز درد اولماسین سیزه. شعیریمیزین دردینی چکن لرده وار. شعیر شاعیرلریمیزی چاخدیریب ایلدیریم تؤکه جکدیر. هله هاراسی دیر؟ شعیر بئینینیزه شالاق چکه جکدیر!

 

اوخوجو شعیردن اللی ایل دالی دیر. هله ساهیر یارانماییب دیر. هله «اوختای» اوخوجو گوزونده اوخدور. اوخوجو شعیرین بؤیومه سینی ایسته میر. نه فایدا؟ او، شعیری اودمادان شعیر اونو اوداجاقدیر.

 

حاکیم دیل، حاکیم فضا شاعیرین جانینا خسته لیک سالسادا شعیره باتانماز. شاعیری اؤلدورسه ده شعیری اؤلدورنمز. حاکیم دیلین گوجو، اوخوجو جهالتینین قارداشی دیر. آما بئله بیر دورومدا، شعیر سوپاند داشی دیر!

«اؤنجه سؤزجوک ایدی». «اؤنجه دوشونجه ایدی». «اؤنجه....». بوراخ. بوراخ. بوراخ. اؤنجه شعیرایدی!

 

باخ. بیر رسیم وار اؤنومده. یوخسول قیزجیغاز بادام آغاجینا سؤیکه نمه ده الینی باداملارا چاتدیرماق ایسته ییر. رسّام،دیره نیش تابلوسونو یاراتمیش. او اللر یوخاری چاتاجاقدیر گوره ن؟! دیره نیش بو سورویا یانیت دیر. بادام آماج دئییل، دیره نیش آماجدیر. شعیر همین دیره نیش دیر. آغاج، بادام، رسیم، رسّام آماج دئییل، دیره نیش آماج دیر. شعیر آماج دیر. شعیر بوسبوتون یالنیزلیغی ایله هر شئیی، هامینی گؤستریر. دوزونو دئسم شعیریمیزهر شئیی، هامینی تمیزله مه یه چالیشیر. شعیر یاغیر. اوخوجو شوراکنددیر یا ایسه باغ؟ شعیریمیز اوخوجونو یویوب تمیزله یه ندن سونرا ده یرلرینی گؤستره جکدیر. اوخوجونون مودئرنلیینی اؤزونه گؤسترمک تنقیدچینین ایشی دئییل شعیرین ایشی دیر. هله بو آرادا، بو ایلگی چاغیندا، بو حارام- حالال یاتاغیندا شعیر ارکک دیر، دیشی دیر؟! شعیرین دیلی کیشی لیک، قادینلیق دیلی دئییل. چاغداش شعیرده قادین اؤز دیلی ایله شعیر دیلینه قاتیلیر کیش ایسه اؤز دیلی ایله. دیلسیزلیک دیلی دیر شعیر.

 

اؤیرنجی لریم شعیری مندن سورورلار. اونلارا نه دئییم من؟! منی شعیردن سورونوز لوطفن. من همن من. یالنیز شعیر اؤیرتمن!

 

شعیر تانری دیر شاعیر پیغمبر، سؤزجوک لر اینسان. سؤزجوک لره قورتولوش وئرن شعیر هانی؟ جان درمانی. قوی چوخ راحات دئییم. پیغمبرسیز تانری دیر شعیر. من ایله خیاوانلاری، قورولتایلاری، شه هه رلری گزیب دولانیر. شعیره جهنّم حارام دیر شاعیره جنّت! بودا مودئرن بیر درد!

 

شعیری اوخویان لال دیر، شعیری دینله یه ن کار. اصیل اوخوجو، شعیری یاشایار. اونونچون شعیر، اوخوجونو یاشادار. شاعیر شعیره جان وئرمه سه اوخوجوسونون جانی چیخار! دیل، میزدیر تصویر صندل، اوخوجوایسه تاماشاچی و شعیر منظره! شاعیر چوخدان اؤلوب دور. شعیر یارانان گون شاعیر اؤلوب اوخوجو یارانار. شعیر بؤیودوکجه اوخوجو بؤیویوب بوی آتار. شاعیرله اوخوجونو بکله مک زامانی کئچیب دیر. اوخوجو نه دیر؟ شاعیر کیمدیر؟ آ کیشی شعیره نه وار؟!

 

چاغداش شعیریمیز بیرلییه چالیشیر. استعاره لر، تصویرلر، سؤزجوک لر.... اؤزگورلوک حسرتینده یانیرلار. تیکه له نمک. آرتیق نه دئمک؟ وطن ایله شعیرین باختی بیر اولدوزا یازیلمیش دیر. اونونچون شعیریمیز سورگونلوک، دیدرگین لیک، آیریلیق، حسرت دیر. شعیریمیز ایکی قارداشی آیری سالان اسارت دیر. تعریف لر تیکه له نیر. شعیر گاهدان کیملییه قاییدیر. دینله. شعیر توفنگ، شعیر گولـله. کیملییه قاییدیشی سهو سانانلار شعیرین بو قاییدیشینی دؤزمه ییب میریلدانیرلار. شعیر داها نه قورتولوش دور نه اعجاز. ایندیسه شعیر مطلق اعتراض. تاریخ شعیریمیزی واراقلامادان شعیر تاریخی واراقلاییر. یئنی نسلین دایانیش ساچلارینی داراقلاییر. شعیر یا اؤلوم شعیر یا استقلال. یا سنی اؤلدوروب قوربان ائده جکدیر یا ایسه سنه قورتولوش وئره جکدیر.

 

شعیرین شهیدی دیر شاعیر...

 

لعنت شعیره. لعنت اولسون لعنت. منه سؤزجوک وئردی. منه وطن اؤیره تدی. آزادلیق، اسارت، یازی، قلم اؤیره تدی. منی دوستاغا توللادی. سونرا اونلار، اؤلومو خرچنگ، ساریلیق یا ایسه باشقا خسته لیک لر آدی ایله جانیما ته پدیلر. من شعیره آبیری وئردیم، شعیر آبیریمی آپاردی. بلکه ده شعیر آبیری وئرمیش منه. من دایاندیم. من اؤلومو بوینوما آلیب شعیر دئیه ن یوللاری گئتدیم. دوشمان، شعیریمدن قورخوب منی محو ائتمک ایسته دی. شعیر منی قهرمان ائتدی. منی آز یاشاتسادا ناز یاشاتدی. من اونو بال ائتدیم او منه بالدیران ایچیرتدی. من اونا قصیر سالدیردیم او ایسه ائویمی اوچورتدو! لعنت اولسون لعنت.

 

سالام شعیر باغیشلا. چوخوسو سنی اله سالیب کوچه بازاردا اوینادان گونلر من سنه بوتونلویومله وورولدوم. سنی سندن دیله نیب دیله نیب یورولدوم. «شاعیرلیکله سیاست توتارمی؟» دئدیلر منه. دوشونمه دیلر شعیرده هر شئی یئر توتا بیلر آما شعیر هر شئیه توتولماز. شعیر دئدیگین وطن سیاست، پارتلاییش، باغیرتی، چؤره ک، اعتراض، دینجلیک .... و نهایتده هر نه دیر. آما بونلارین هئچ بیریسی شعیر دئییل. باغیشلا شعیر، سئوگیلیم. یارالاریمدان قان آخیر. نه قدر گولـله له نن دورنا تک چیرپینیم تورپاق اوسته؟ سونونجو گولـله نی اؤزون تاخ کؤکسومه. سنین الین ایله اؤلمک سونونجو تمنامدیر. بودا یئنی بیر درام دیر. بویور سینه می بویور. آما اونوتما کی او آخشام من اؤله نده یئللر دایانسادا، ال- قولون اسه جکدیر!

 

من سن اولماق ایسته ییرم. اؤلدور منی اؤلدور. سیندیرمنی. جالا منی. سنه دولماق ایسته ییرم. شاعیرلییم بسدیر داها، شعیر اولماق ایسته ییرم!

 

شعیر «لوایی»نی یارادیب اؤلدوردو سیزه نه قالدی؟

 

بیز شاعیرلره، یاشامدان دهشتلی سؤزجوک وارمی؟ /شعیره دالدیق/ شهریار شه هه ریمیز/ «پاز» پوزومو/ «وورغون» وورغونلوغوموز/ «حکمت» حکمتیمیز/ «ساهیر» سئحریمیز/ «معجز» معجزه میز/..../اؤلومو باشا چکدیک راکی راکی/ سانکی «مایا کوفئسکی»/.....

 

من کیمم شعیردن یازیم؟ شعیر منی یازسا، یئتر. بو سون آرزیم. اونونچون شعریمیز اؤزوموزودور. گله جه ییمیز وارسا شعیردیر. بیلیمسللیک، ائللیک، موئرنلیک، پوست مودئرنلیک شعیر یاراتماز. شعیر اونلاری یارادیر. بیز اونلاری یارادیریق. دنیز وارسا اؤزومم، اؤزونسن. شعیریمیزی دویمازلار نه دن؟....

 

دایان مادمازئل ‏

 

بهمن ارك

 

یئل اسیر

            الهی !

اویون وئریر آلا – دونو   

وحشیلندیریر اولکر اینک لری اورک لرده

                  نئیله ریم

تاپدانير منده کی اورکده

کؤنلومون چاخچاخاسینی چیرپان مادمازئل

سونرا باخیشینی

            شیلتاق اوشاق کیمی قاچیرتدیران

                                                    مادمازئل

 یئری گلیم دالینجا

 شاهلانیرام

             گؤلگن آیاقلاریما دوشنده.

 البت

   گونشده گؤلگنی چکیر  . . . اوزالدیر

قوپارتسین

باشیمدان تاجیمی سالسین

یئری گلیم دالینجا

دستمال ائله آپارمنی یانینجا

                           بو پوزلو شهرده

هله قالیر چاتما قاشلارین

هله آلینمايیب او قاشلاردان آذربایجان

                                              مادمازئل

بوراسی خلوتدیر دایان 

بودونیا کی تپدن دیرناغا  دردیدیر

                                            مادمازئل

بو شهرده اینسان اوقدر یاشاییشی اونودور کی اؤلور

دایان هر ندن واز کئچك 

                                    مادمازئل

اوقدر اوتاندیراق آغاشلاری قیزارسین آلمالاری

قیزارسین دام دوواردان بویلانان اوزوم سالخیملاری

بو دبدیر 

   دوواردان آشان مئیولر یولدان کئچنیندیر 

دایان مادمازئل

دایان

      سومويه دایانمیش بیچاق کیمی

دایان

     کئفلی اینسان لارین جانیندا دایانمیش ویجدان کیمی

دایان

      سؤزون دوزو

           سنسیز او قدر یانلیز اولورام

                                      تانریلاشیرام

                                                      مادمازئل . . .         

  

اوچ شعره باخیش

         

بو تنقید، آکادئمیک مئتودلارلا یازیلدیغی اوچون ان سئودیییم تنقید مقاله لریندن بیریدیر. منجه آذربایجان ادبیاتی نین بو گرگین دوروموندا بئله جه تنقیدلر بیزیم اوچون ساوچی رولونو اویناییر.

 

 

اوچ شعره باخیش

v    یازارلار : نگین نوادی رضی و نادیر ازهری

 

 

 

هادی قاراچای – ين " اسکی ماهنی " شعرينی بيرليکده اوخويوروق:

 ‏" هله ايل دوغماميشدی

آی دا دوغماميشدی

بيز بوردان باشلانديق

مئشه لرده گونشين ياشيل ايشيغيندان می؟

آغاجلا ماميرين گؤم – گؤی اؤپوشمه سيندن می؟

ايلک سؤزوموز نه اولموشدو يادينيزدامی؟

سونرا سارماشيقدان توتوب ائنديک

ائنديک دونيانين قويوسونا

اوچان آتلارين بئلينده "

 

 – دوزم چیلیک ( ساختار گرایی) باخيميدان، بو شعرين کلمه لرينی قروپلاشديرماق مومکوندور:

 

- زامان آنلامينی ايفاده ائدن کلمه لر: هله، ايل، آی (متن يميزده " آی " کلمه سی باشقا بير آنلام دا ايفاده ائدير)، باشلانماق، ايلک، سونرا؛

 

- رنگ آنلامينی ايفاده ائدن کلمه لر: ياشيل، گؤم گؤی؛

 

- طبيعت ماتئرياللارينی ايفاده ائدن کلمه لر: مئشه، آغاج، مامير؛ سارماشيق و آی کلمه سينی ده بو قروپدا يئرلشديرمک اولار.

 

- مکان آنلامينی ايفاده ائدن کلمه لر: هاردان، مئشه، قويو، دونيا، آتين بئلی؛

 

- اينسانا عايد ايليشکی لر: سؤز، اؤپوش (بوردا دئمه لییک کی، اينسانين يارانماق و دوغولماق آنلامی شعرين بوتون سطيرلرينده ايزله نير)؛

 

- جوت، قارشيليقلی کلمه لر: ائنمک، اوچماق، سونرا، ايلک، سون ( و شعرده اولان يئر و گؤی آنلاملاری).

 يوخاريداکی قروپلارا ديقت ائدرکن بو شعرين بؤلوم لرینين سيخ ايليشکيلرينی گؤروب شعرين اينسانين ياراديليشينا عايد فلسفی و حتّی طبيعت ايزله يجيسی اولدوغونو آنلاييريق (يوروم باخيميندان )

بو شعرين اينسان ياراديليشينا عايد اولان ماهيتينده هم ماتئرياليست دونياگؤروشو واردير:

 

(بيز هاردان باشلاديق\ مئشه لرده گونشين ياشيل ايشيغيندانمي\ آغاجلا ماميرين گؤم گؤی اؤپوشمه سيندن می\)

 هم ده ايدئاليست گؤروش: (سونرا\ سارماشيقدان توتوب ائنديک\ ائنديک دونيانين قويوسونا\ اوچان آتلارين بئلينده).

 

دئمه لی، بو شعرين ماتئرياليست - ايدئاليست باخيشينا ايشاره لريميز يورومدور و ائله بو باخيمدان دئمک اولار کی، نهايتده بو شعرده ايدئاليست باخيش داها آرتيق نظره چارپير. ايندی دوزم چیلیک باخيشينا داياناراق، اولده سؤيله ديگيم قروپلار و اونلارين ايليشکی لرينی ساده بير شکيلده گؤسترمک ايسته ييرم:‏

 

 

 

 

 

بو گؤسترگه ده اوچ شاقولی (ديکئی) خط واردير. بو خط لرين شاقولی اولدوغو شعرين بير سيرا کلمه لرینين بير - بيريله جوت قارشيليقلی اولماسيندان آسيلی دير. بو، جوت قارشيليقدان، يئنی يئر و گؤی آنلاميندان آسيليدير. دئمک، بورادا گونش، سارماشيق، اوچان آتلار و بونلاردان ايشيغين، اينسانين دونيايا (قويويا) ائنمه لری ايکی اوفوقی (ياتای) و اوچ شاقولی خط يارادير. ديگر طرفدن، آنلام باخيميندان، بو اوچ ديکئی خط اوست - اوسته دوشه ده بيلردی. مئشه کلمه سي قيسا بير ياتای خط ده اولا بيلر. بو قيسا خط دونيا ياتای خطی ايله اوست - اوسته دوشر و يئنيدن آغاجلا ماميرين اؤپوش ايليشکی سی آنلام باخيميندان، ياتای خط لرين ان قيساسی اولوب، مئشه خطی ايله اوست - اوسته دوشه بيلمير. بئله ليکله، آشاغيدا رسم ائتديگيميز ياتای خط لر بيزيم يادداشيميزدا اوست -اوسته دوشور.

 

 

 

بو شعرده يئر و گؤی آنلامی و شعرين يئر و گؤيله باغلی اولان بیرنی لرینین بير - بيريله ايليشکی سی دئدييميز ياتای و ديکئی خط لرينی، نهايتده بو شعرين تمل آنلامينی يارادا بيلر. دئمک، بو چيفت عکس لر نهايتده بير تارازليق ياراديرلار.

 

یئنی دوزم چیلیک باخيميندان: ظنيمجه، بو شعرده سونرا کلمه سی شعرين دوزَمینی پوزور. اونوتماياق کی، سونرا کلمه سی زامانا عايد بير آنلامدير. هم اينسانلارين ذهنينده، هم ده بو شعرده زامان مکانا باغليدير. او، بو شعرين بيرينجی گؤسترگه سينده دونيا – قويو يئر و مئشه کلمه لرينه باغلی اولان ياتای خط لرده گؤرونمز حالدا يئرلشه بيلر.

 

ايندی شعرين بو سطيرلرينه ديقت ائدين:

 

سونرا \ سارماشيقدان توتوب ائنديک\ ائنديک دونيانين قويوسونا \ اوچان آتلارين بئلينده.

بورادا سونرا کلمه سی شعرده کی خيلقته دلالت ائدن سطيرلردن اؤنجه گلير. يعنی متنه گؤره (بوردا اوخوجولارين ديقتينی يوروما يوخ، متنين اؤزونه چکمگی گرکلی بيليرم)، خيلقتدن اؤنجه زامان آنلامی ايشله نير. و بو آنلام جيزديغيميز بيرينجی گؤسترگه ده وئريلرسه، ياتای و ديکئی خط لرين يئری دييشير. حتّی اونلار قاريشير. ايندی ايسه سونرا کلمه سينی سيليب، شعری اوخوساق، سانکی بير زامانسيز و مکانسيز دوروما عايد، زامان و مکان آنلاملارينا دلالت ائدن کلمه لری اوخوياجاغيق. بو، يئنه بيرينجی گؤسترگه ميزده تام ياتای و ديکئی خط لرين دوزومونو پوزور. و شعر اؤز دئديگی سؤزلری بيلمه دن دانير. چونکو " آی " زامانا و مکانا باغليدير. بورادا شعرين ايسته ديگی زامان و مکان کلمه لری زامانسيز و مکانسيز دوروملاردان دانيشير. بئله ليکله، سانکی یئنی دوزم چیلیک(پوستستروکتوراليزم) دئيير: منطيق کلمه نی ياراتمير، بلکه کلمه منطيقی يارادير. و متنين موطلقليگی يوخدور.

دئمه ليیيک کی، ايللر بويو اينسانين ميفيک دوشونجه لری بو سؤزلرين منيمسنيلمه سينی چتينلشديرير.

 

 

 

 

لاله جوانشيردن " اؤلکه مده " آدلی شعرينی اوخويوروق:

 

اؤلکه مده پاييز

دورنالار کؤچور

.

.

.

اؤلکه مده ياز

دورنالار قاييتمير

و دورنالار اوزاق بير گون

خان ننه مين ناغيللارينا قاييدير آنجاق.

 

ايلک باشدا بو شعر دورنالارين مووازی لیگینی يارادير: کؤچمک و قاييتماق. دورنالار رئال حالدا کؤچورلر، آما رئال حالدا قاييتميرلار. بورادا بو موازی حرکتين ايکينجي حيصه سي، يئنه دورنالارين قاييتماغي غیر مادی حالدا شعرده اولان خان ننه نين ناغيللاريندا باش وئرير. و بونا عايد دورنالار آرتيق سيمبول و اؤزو ده يوروما يول وئرن سيمبولا چئوريلير.

بورادا دوزم چیلیک باخيميندان، دورنالارين اؤلکه دن کؤچمگی و اونلارين رئال حالدا قاييتماماغی - شعرده دورنالارين گئتمه، گلمه ايليشکيلريندن بيری " يئرينه گلمه " آنلامينی ايفاده ائدير. بو سؤز دوزم چیلیک باخيميندان، دويغو قاتماق مسئله سی نين آچیقلاماسی دیر. آنجاق بو شعرده ان چوخ گؤزه دين کونو اوچ ديکئی دوروشلو نؤقطه لردير. بو شعرده اوچ ديکئی دوروشلو نؤقطه يه ديقت ائدين. بوردا دئمک اولار کی، نؤقطه لر شعرين دوزمینی پوزور. و کلمه سيز اوخوجولارلا دانيشا بيلير. چونکی،

 - بو اوچ ديکئی نؤقطه شعرده يئرلشديگی مکانينا گؤره (دورنالار کؤچور- جومله سيندن سونرا يئر آلير) کؤچمک، حرکت، اوجاليق و فاصيله نی خاطيرلادا بيلير.

 - البته، بو اوچ ديکئی دوروشلو نؤقطه شعرده کی دوزومونه گؤره، سيمبولا چئوريلير. آنجاق کلمه سيز بير سيمبول اولور.

3 - بو اوچ نؤقته يئنه ده دوروشونا گؤره، شعرين رمزيليگينی دَييشير (اليفبادان ايشاره لره کئچيد). رمزيليک سفارش لرین اوزه چيخماسی نين بير وسيله سيدير. بو شعرده دئديگيم اوچ نؤقطه کلمه لرين رولونو دَييشيب پوزاراق شعرين آنلامينی باشقا علامتلرله ايفاده ائدير.

4 - ان اؤنملی موضوع بودور کی، بو نؤقطه لرين مؤوجودلوغو شعری هم گؤرمه لی، هم ده دينله مه لی بير

شعره چئويرير. بو شعری کاغيذ اوزريندن اوخوماق گرکدير. يوخسا شعرين يئنی حيصه سی الدن گئدر. دئمک، قولاقدان علاوه ، شعر اوخوجونون گؤز و باخيشينی دا طلب ائدير. بو شعرين یئنی دوزم چیلیگی ده بودور. بو ايسه رمزليگين دَييشمه سيدير. اونو گؤز ايله ائشيديب دويماق اولور. اگر ايللر اؤنجه گ.اپوللينئر، ائ.پووند و ديگر آوروپا، آمئريکا شاعيرلری شعره کلمه لردن باشقا علامتلر ده گتيريبلرسه، لاله جوانشير راحاتلیقلا و حتّی اؤزو بيلمه دن بو اينجه و گؤزل يئنيليگی شعرده يارادا بيليبدير.

 

 

 

سوسورا گؤره، دلالت ائدن و دلالت ائديلميش بير کاغيذين ايکي اوزو کيمی بير - بيريله علاقه ليدير. آما ژ.دئريدا بئله دوشونور: دلالت ائدن و دلالت ائديلميش آراسيندا آيدين بير فرق يوخدور. ايکيسی ده آرد - آردا آيريلير و بير - بيرينه قوووشورلار. سادجه دئمک اولار کی، کلمه و آنلام، ياخود کلمه و اونا دلالت ائدن شئی هئچ زامان بيرلشه بيلميرلر. " هر کلمه نين ياريسی اوردا دئييل و ديگر ياريسی او دئييل ". معنالار بللی آنلامدا غاییب دیرلر و ديل آرتيق دلالت ائدنلرين آرديجيل حرکتيدير.

بوردا ايکی باشقا یئنی دوزم چی نین بعضی دوشونجه لرينی ده گتيرمه لييک: ژ. دئليوس و ف.قاتاری اؤز کيتابلاريندا ايکی جور ایلگی گؤسترمه نی آييرد ائديرلر: دلی ليک و روح پوزغونلوغو. يازارلارين ظنينجه، بو ايکی کونو ايکی توپلوما دلالت ائدير. فاشيست توپلوم و اينقيلابچی توپلوم. بو يازارلارين امگی ياراديجيليق، علاقه و مئکانيک لشمگی یئنی دوزم چیلیگه قاتماقدير (ک.مارکس و ز.فرئيددن آلاراق ).

 

چوخ آز آچیقلامادان سونرا ناصر مرقاتی - دن " تابلو " آدلی شعری اوخويوروق:

 

" قوندارما گونش

اَينی يالين ياز

کيپلنميش دوداقدا آجی بير ماهنی

و مئهريبان عزراييل

گئنيش بير تابلونون پئرسپئکتيوی

جالانير، جالانير اوتاقدا سوکوت

آچين، قاپيلاری آچين

بو آزغين اورک

سئوينج سوراغيندا

ايکار قانادلارين آرزولور هردم "

 

بو شعرده کی آيدين و گيزلی پارادوکسلارا ديقت ائدين: قوندارما گونش، يالين ياز، مئهريبان عزراييل، کيپلنميش دوداق، آجی بير ماهنی، سوکوت و جانلانما. ايندی ديقت ائدين، ايکار سطرينده کی دوروما (يئنه گونشه طرف فايداسيز اوچماغا و اوتاقدا سوکوتون جانلانماغينا.) متنه گؤره، اوچماق وار، آما ائنمک يوخدور. جانلانماق واردير، آما بو حرکت سوکوت ايچينده دير و نهايتده يئنه ده سوکوتدور.

بيزيم فیکریمیزه گؤره، بو شعرده: آچين، قاپيلاری آچين - سطيرلری شعرين دوزه مینی پوزور. بو سطيرلر بو شعرين بلکه ده ان اوميدسيز سطيرلری دير. چونکو بوندان سونراکی سطيرلرده گؤستريلن چابانين فايداسيزليغی آيدينجا گؤرونور. دئليوس و قاتاری دئييرلر: گيزلی شعور سياسی بير گوجدور. بو شعرده: آچين، قاپيلاري آچين - سطری آشاغی – يوخاری ترس معنا وئرير. متنده اولان شخص اوزوده قاپيلاری آچماق ايسته يير، آما اؤنجه دن گونشه، اؤزو ده قوندارما گونشه چاتماغين مومکون اولماديغينی بيله رک دلی ليک و روح پوزغونلوغوندان جانينی قورتارماق ايسته يير. شخص ايستر - ايسته مز هم فاشيست، هم ده اينقيلابچی توپلوملاردان اوميدينی اوزوب.

سونوندا دئمه ليیک، بيزيم بو يازيلاريميز اؤزو بير متن ساييلير و یئنی دوزم چیلیک دوشونجه سينه گؤره، هئچ بير موطلق ليگی يوخدور. تکجه بو متن دئييل، اوخودوغوموز هئچ بير متن موطلق دئييل. بو، نئهيليزم، ياخود هر هانسی بير چاشقينليغا يول گؤسترمک دئييلدير. اگر بيز ژ.دئريدا و يا هر هانسی باشقا یئنی دوزم چینین سؤزونو قبول ائتسک، اونا موطلق معنادا اينانساق، یئنی دوزمچی لیگین اؤزونه قارشی چيخميش اولاجاغيق.

بو مقاله لرده ده بيزيم ماراغيميز بلکه ده سادجه آذربايجان و اونون ادبياتينا عاید دوشونجه لرين توتاليتارلارينا قارشی دورماقدير.

 

Qaynaq:WWW.bayqush.CA

 

«یئنی یوخلوغون قوتلو اولسون»

 

. . . تانیمادیغیم کیمسه یه سونورام

 

داریخمالارا دارالیردی روزگارین ساچی . اوزانیردی گلمه مزلییین . نئجه ایستی – ایستی اوره ییمیزه یاپیلدی بو برکتلی آیریلیق . سوسقونلوغومون دؤزوم سوز گونلرینده یدی . سیس های – کویونده توپلاندی لار آنی (خاطیره) لاریمیز  بئینیمین توز باسمیش دیب – بوجاق لاریندان . سن گلدین ایسلاق جاسینا ، یاغیش دان دون گئیمیشدین سانکی . گؤزلرینی اوشاق لیق یوردوندان ، بارماق لارینی یاخشیلیق لاردان هدیه وئره جکدین ، سانکی !

اوف . . . دؤنوشدون دئمه لی ؛ اؤزلم لرین ان اوجا اوجقارلاریندان کؤچوب ، ایچیمه سوزموش –سن بو آن . ایندیسه هانسی اؤزونسوز گونلریمه آچیلیب – سونولاجاقسان ، آی منیم دونوق چیچه ییم . اینان بیر آزدان اوزاق ایل لره جالانار باخیش لاریم، کوچه – کوچه دولانار بئینیم. دام – دوووار دان آشیب – توپلانار کوچه نین بوتون دویغولاریلا بیرگه جور به جور اوشاق اویون لاری . یئنه گؤیرچین لر اوچار ، چیل باسار گؤک اوزو. گؤزلریمیزده سئوینج قالابالیغی ، شاخار شنلیک لر . اوچوشار باخیش لاریمیز ، قاناد دوتارلار موتلولوق لارا . . .

ندنسه «ناققیشلینی» باشلایاراق قوشلار یووالارینا دؤنوشدولر . «ناققیشلی» ائولری . . . بیر ائوین بیریسی ، سن .

الیمده کی داش یامچییا اویموشدوم ، بیرده سنین ائوینه . بیلمیرم ، ندنسه داش گونده ریردیم ائلچی لییینه . دفعه لرله یاندیم . آتدیغیم داش دایانمادی سنسیز ائولرده . نه یامچی داشی چاتمیشدیر سنه ؛ نه من . آما ائنمه میشدیر گؤک قورشاغیندان هله آرزی لاریمیز. . . گؤی گورشاد چاغلاییردی . بولودلار:«گونلرینیزی گؤتوروب قاچین ائوینیزه» - دئییردی لر . هیرسله نیب بیر آن سونرا قاققا چکیردی لر. سئوینج یاغیردی اوزوموزه ، آما ندنسه یوخلوق جالانمیشدیر دیلک ائویمیزه . گاهدان بیرلشیردی یاغیش لا گؤزیاش لاریمیز، زویوردولر بو تایدان او تایا . ائله بیل ایکی سئوگی پایلاشیردی لار وارلیق لارینی . نه ایسه یی اونودوردوق . گؤزیاشلاریمزدا تیتره ییردی صاباح لاریمیز . دالیردیق اوره ییمیزین سیجاقلیغینا . گونلریمیزین نیشانی یاغیشلیق ، ایشیمیزین آدی یاخشیلیق ، دونیامیزین آدی اوشاقلیق . اوخویا – اوخویا کؤچوردوک دویغودان – دویغویا :

یاغدی یاغیش لار

بانلادی قوشلار . . .

کیپریک – کیپریک بوتون سوچ لاردان آریدیلمیش باخیش لاریمیزلا ، سانیردیق آلنیمیزا گؤزه ل گله جک لی طالع لری . یاغیش توکنمیش دیر. «اؤتموشدو ناققیشلی» . کوچه صحیفه سیندن سیلینمیش دیر  دیلک ائویمیز . آزجا آغلامیشدیق . یئنه لده ریک دیلک ائویمیزی یئنی دن – دئمیشدیک . بلکه ده «گیزلن پالانج» اویونوندا تاپدیق دیلک ائویمیزی . . . !

ندنسه اویون باشلانمادان اؤنجه اوره ییمیز اوزولدو . بیز اوغلان لارین مازی لاری – یعنی سنین تک آرزی لاری – جالاندی الیمیزدن ، ائله جه سن ، نَدن قوینونا آلمیش قولچاغینی یعنی سهو ائتمه سم منله دولو سیرداشینی تاپشیردین کوچه نین کؤکسونه . . .

آما بو اویون قورتولوش لاری باشلامیشدیر. گیزلندیک ده سن آلما دئدین ، منسه حئیوا . . . ایتدیک قارا – آلین لیق دا .

یاغدی گؤوده میزه نئچه مین یاشام گره یی . اسدی اوزوموزه نئچه مین شارلاتان الی . دئمک آمان وئرمه دی آیریلیق اله یی .

آ ی ر ی ل د ی ق . نئچه مین اولدوز سایدیق آیری دوشن گونلریمیزی . نئچه مین ایشیق – نئچه مین قارانلیق کؤچموشدو آرامیزا . آیریلمیشدیق نئچه مین دیلک دن . نئچه مین آزالمیشدیر بوتونلویوموزدن .

ایندیسه ایل لردیر داها هئچ بیر گؤزدن آلما دَره بیلمه میشم . دیلیم هئیوالانیب و ائله دوشونورم سن هئیوا دئمیشسن بوتون صاباح لارا . . . آلما چاغریلیبسان بوتون اوجقارلاردان  . . .

آزجا ایلین ده ییشمه سینه ، سن سیزلیک لرین دؤنوشمه سینه قالدی ! بیلمیرم نئجه چکه جه یم گؤوده می یئنه سن سیزلییه ! . بیلیرم ، گوندن – گونه قاتماق باغلایاجاق یوخلوغون ، چییین لریمده . اولدوز قانادلاریم یارالاناجاق . اوچا بیلمه یه جه یم یوخو یوللارینا بیرده . گؤروشه بیلمه یه جه ییک . آی گؤزلرینی اؤپه بیلمه یه جه یم گوموش دوداق لاریملا . آخسایاجاق باخیش لاریم .

دؤنوشمه کده دیر گولوم ! . یوخلوغونون آردیجیللیغینا دؤنوشه جک . منسه یئنی لیک لری اه ینیمه تاخیب ، گؤزله ریمده تیکرار ائده رم بوشلوغونا یوزوملانان گونلری . بیر نئچه یوز گون داها ، آجی چکمه یه یئنی له نیب ، یؤنله جک گونلریم .

دؤنوشمه کده دیر آیدین آیریلیق لار . یئنه سن سیز لیییه دؤشنجک بایرام سوفرامیز . یئنه بوتون  «س»لار سارالاجاق . یعنی «سارا» طالعی سارماشار بوتون گونلره .

ایل لر ، «سن سیزلییی» کادولار منه ، بایرام سوفراسی ، بیر بالیق لئشینی . . . ؛ ایل لردی پاییم بللی دی !

دونوشور یئنی ایل ، دؤنوشور سوسقونلوغون آغیرلیغی دیلیمه ، ایلغیم لارین لپه لنمه سی گؤزومه ، آسمان بویوندا یوخلوغون بئینیمه .

یئنی یوخلوغون قوتلو اولسون .

شاهمار اکبرزاده دن اوچ شئعر

تورک دونیاسی نین اولو - اؤلمز شاعیری؛

"شاهمار اکبرزاده" دن اوچ شئعر

 

                     کؤچورن: محمد قضایی

 

 

۱)

سرحد كناريندا بيتن داغداغان

مندن مغرورودو ، مندن غرورلو.

چارپاز بوداغيندا ايكي ساغساغان

سئوينه ـ سئوينه يووا قوروردو.

*

خبر داشييردي قوشلار، خوش خبر،

هجران قوورولوردو بوهاي ـ هارايدان.

چؤر ـ چؤپلر يووادا اؤپوشوردولر.

بيري اوتايداندي، بيري بوتايدان.

*

سرحد كناريندا جاوان ياشیندا

حسديم اوتانيب يئره گيريردي.

ايكي قوش ديمدییی آغاج باشيندا

وطني وطنـــه بيرلشديريردي .

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 ۲)

 

و ـ                

     ـ طن

 

سن ايكي هئجالي بير سؤزسن، وَ ـ طن.

سطيردن سطيره كئچيريلميسن.

*

سوء قصد ائديبلر شان ـ شرفينه،

اعدام اولونوبدور بئش حرفينده.

«وَ» كئچيب آرازين او طرفينه،

«َطن» قاليب آرازين بو طرفينده.

*

اورتاندان تيكانلي سطيرلر كئچير،

پوزانيم اولسادا پوزا بيلمير‌م.

قرينه‌لر اؤتور، عصيرلر كئچير،

من سني بيتيشيك يازابيلمير‌م.

سن ايكي هئجالي بير سؤزسن، و ـ طن،

                      سطيردن

                            سطيره كئچيريلميسن!

 

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 ۳)

       

اوتانيم يئرينه، آي بولود سنين،

آللاهيني آلتيندا آغ ائیله ييرسن.

آليشير جييه ري چؤلون، چمنين،

ياغيشي دنيزه سپه لهيـيرسن!

*

اوتانيم يئرينه سنين، آي دنيز

سوسوزلار قوينوندا يئتمير كامينا!

چايلارين باشيني كسيب ترـ تميز،

دؤنموسن سولارين قبريستانينا!

*

بوداكي، مين ايلليك تورك قبريستاني ....

آنالار كور اولدو آغي دئمكدن!

اوتانيم يئرينه تورك ياتاغاني،

گؤزلرين دويمادي توركو يئمكدن!

*

اوتانيم يئرينه ميسري قيلينجيم،

توفنگ چيخان كيمي قينينا گيردين!

اوتانيب قيزارير سنه گووَنجيم،

سن اؤزقانيميزا یئريكله ييردين!

*

اينانجيم، گووَنجيم قوچ كوراوغلو، دين.

دؤشمنين كيم ايدي؟ ـ حسن پاشايدي!

«لئش بيريانا، باش بيريانا» ـ دئييردين،

قالاغا  ووردوغون قارداش باشيدي!

*    

اوتانيم يئرينه امير تئيموروم،

اَزدين بايزيدي، قيردين تاتاري!

سنين ظفرينله سيندي غروروم،

يادلارا قول اولدو قورد بالالاري!

*

شاه بابام ختايي، ائي سلطان سليم،

چالديران دئينده اودلانيرام من!

نئچه عصيرديركي، دوزلمير بئليم،

سيزين يئرينيزه اوتانيرام من!

*

اوتانيم يئرينه، ائي انسان اوغلو،

بير ياندان اَجلدن فرياد ائديرسن،

او بيري يانداندا زيرئهلي ـ زاغلي

اؤلوم سيلاحلاري ايجاد ائديرسن!

*

بير اوتانج قورومو قورارديم حكمن،

اگر اولماسايدي مني قينايان.

يئرلردن، گؤيلردن اوتانيرام من،

اوتانيم يئرينه، آي اوتانمايان!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

آچیقلاما : لاتين اليفباسيلا وطن سؤزو بئش حرفله يازيلير.

    

اولکر اوجقاردان ایکی شئعر

 "اولکر اوجقار"

۱)

قورتولدو، بير اوووج سويدو دئيه سن
گونون ايستی سينده سپ- سرين بوم بوز
دويونجا ايچمه دن سوزولدو يئره
بيرجه ایی قالدی بير يازيق سوسوز

بير آزی ائولرين بير آزی يولون
کوچه ده دئييلن سئويرم ايدی
سوورولوب پايلاندی، پايلاندی آما
ال آتدين الينه هئچ نه گلمه دی

قورتولدو ياپ يالان بير ناغيليدی
سئويشيب ائولندی ايکی شاهزاده
قورتولدو بؤلدولر آلمانی آما
بيريسی ناغيلدان چيخيردی گئده

قورتولدو سون سؤزون، سون گؤروشوموز
اولمادی بو سئودا بير زامان سوره
او قدير خاطيره گؤيده توز اولدو
دالينجا گئت - گئده ياتاجاق يئره
.

۲)

قيزيل گول گولونون يانيندا دوردوق
يالوارديم من نئجه دؤزه بيلرم
قاتار دوراغينا گؤز دولانديردين
قيزيل گول ایینه جومموشدو عالم

بيرينی تئز دریب اليمه وئردين
دئدين کی آند اولسون بو طراوته
_خبرسيز قيزيل گول توتدو شرمدن_
قويمارام بو غمين هفته سی بيته

آيلاردا گئچديلر ايلی ده بيتدی
قيزيل گول فصليده گليب سوووشدو
نه آللاه يانديردی گول باغچالارين
نه سنين يادينا سئوگيلين دوشدو.

 

قایناق: بایقوش سیته سی

شهیدلره سونولور

 آذربایجان شهیدلرینه سونولور

 

 

 

آیاغیمی چکدیلر

اوزوم اوسته ییخیلدیم

گؤزوم قانادی

                آما،

داها آغلامادیم آنا ،

بؤیودوم بؤیوک داغ­لار اته­یینده

اوینادیم دومانلارلا

بولودلارلا آغلاشدیم،

وارلیغیم­سان آنا-

               توم داش لارلا پیچیلداشدیم.

بوندان بئله دؤنمه­یه­جه­یم بیر داها

جالامام یورغونلوغومو الینه، آنا.

نه اولار منی گؤرمه، دویارسان سوسکونلوغونو 

ایل لر بویو یاشارسان بئله، نه اولار . . . باخما بدینیمه !

ایندیسه من

٤٠ گونلوک تامارزی چیچه­یی آچیلدیم اوره­ک­لرده .

آنا

قانچیرلی گؤرسن گؤزلریمی

بیله  ال­لریمی

                 قانداللی

یانیندا اوتورسام، بئله باتوم یئمکلی

آغلاما آنا،

گؤز – یاش­لارینی نیفرت­له قورود

باسدیر گؤزلرینی

تانری گؤرمه­سین بئله . . .

 

اؤلوم خوروزو بانلادیقدا

اوره ییمی قوسسام اووجونا

تاپشیریغیم دیر سنه!

یئتیر آداخلیما

یئتر به! اونا

               داریخما آنا،

گؤزله منی آنا

گؤزلری­نین هر یومولوشوندا دورموشام

گله­جه­یم هر گئجه پمبه یوخولارینا

آیلا باسدیراجاغام گؤز – یاش­لارینی

باغریمدا بئجه­رده­جه­یم صاباح­لارینی

گئجیکسم­سه بئله

یازاجاغام سنه

                  گئجه بویلو بیر مکتوب . . .

آنا

توپراق تویومدور آنا

آردیمجا سو سپ باخیش­لارینی

تانری یا تاپشیر به! منی

آنا اؤپه­مه­دیم سون بیر کره سنی،

ایندیسه

آغ گئییملی

آلا گولویوم آنا؛

آنا گلین ده من اولدوم – بَی ده

داغ لاری اوی باشیما

توپراق تویومدور آنا؛

آنا

دانس ائتدیم بیر آز اؤنجه

قورشون­لارلا بئله . . .

آنا آنا . . .

آیاغا دور آنا

بیلیرم دؤنه­جک سن

                          داشیمین داریخماسینا

                                                منه!

آنا 

یامانلیغا چکدیرسم آهینی

                        حلال ائت آنا

تانری بویلو آنا

توپراق ناموسلو آنا

توپراق ناموسوم دور آنا

حلال ائت

بیلیرم

 یاشام داغینی، داغ بورودو آنا

توپراق ناموسلو آنا

آردیمجا سو سپ باخیش لارینی

آن ا، آن ا، آنیمی آن آنا